Adoptie digitale technologieën hoger in agglomeraties

In dit artikel:

De digitalisering van bedrijven is volgens het Draghi-rapport noodzakelijk om de Europese productiviteit en concurrentiekracht te versterken. Technologie leidt echter pas tot productiviteitsgroei wanneer bedrijven die ook breed toepassen en over werknemers met de juiste vaardigheden beschikken. De auteurs onderzoeken daarom wanneer Nederlandse bedrijven nieuwe digitale technologieën adopteren, met bijzondere aandacht voor agglomeraties: gebieden met een hoge concentratie banen en bedrijven.

Omdat directe gegevens over technologie-adoptie schaars zijn, gebruiken de onderzoekers vacaturegegevens van Textkernel uit 2012 en 2020. De gevraagde vaardigheden in een vacature gelden als aanwijzing voor geplande technologie-adoptie, omdat nieuwe technologie vaak ander werk en dus andere kennis vereist. Van de verzamelde vacatures was 41 procent bruikbaar voor de analyse. Met een taxonomie selecteerden de onderzoekers 15 breed toepasbare, snel opkomende digitale technologieën, waaronder artificial intelligence, machine learning, chatbots, blockchain, Internet of Things en cloudgerelateerde toepassingen.

In gemeenten met veel banen per vierkante kilometer wordt in vacatures vaker naar minstens één van deze nieuwe digitale vaardigheden gevraagd. Dat geldt vooral voor de regio Amsterdam-Utrecht, maar ook voor andere stedelijke gebieden. Een regressieanalyse laat zien dat het verband overeind blijft nadat rekening is gehouden met verschillen in beroep, opleidingsniveau, het totale aantal gevraagde vaardigheden en andere vacaturekenmerken. In de steekproef vroeg 1,96 procent van de vacatures om minstens één geselecteerde digitale vaardigheid. Gemiddeld verhoogt een toename van duizend banen per vierkante kilometer de kans daarop met 0,3 procentpunt; het effect is groter in gemeenten met al een hoge banendichtheid.

De resultaten passen bij de agglomeratietheorie: nabijheid van andere bedrijven kan kennisuitwisseling, gespecialiseerde arbeidsmarkten en concurrentiedruk versterken, waardoor technologie sneller wordt ingevoerd. De analyse bewijst echter geen causaliteit. Het kan ook zijn dat vooral innovatieve bedrijven en digitaal talent zich in agglomeraties vestigen, waardoor daar zowel de banendichtheid als de vraag naar digitale vaardigheden hoger is.

Volgens de auteurs kan beleid dat bestaande economische concentraties laat groeien de productiviteit stimuleren, bijvoorbeeld door bedrijven ruimte te geven en woningbouw in die gebieden mogelijk te maken. Dat kan regionale verschillen echter vergroten en botst mogelijk met beleid dat juist groei en woningbouw buiten de Randstad wil bevorderen. Als banen vooral in agglomeraties ontstaan terwijl woningen elders worden gebouwd, kunnen werkgevers bovendien moeilijk personeel vinden en woningen buiten de Randstad onderbenut blijven.