Advies aan het kabinet: 'Overweeg pijnlijke maatregelen tegen Chinese concurrentie, zoals verzwakken euro'

In dit artikel:

De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) waarschuwt het kabinet dat de Europese industrie kwetsbaar is voor de snel groeiende Chinese concurrentie. China maakt veel meer goederen dan het zelf gebruikt en zet het overschot af op buitenlandse markten. Door subsidies en een relatief goedkope yuan zijn Chinese producten volgens de raad soms meer dan 30 procent goedkoper dan Europese alternatieven.

De lage prijzen leveren consumenten voordelen op, onder meer bij batterijen, zonnepanelen en windmolens. Tegelijkertijd kunnen complete bedrijfstakken in Europa volgens WRR-lid Ab Klink binnen enkele jaren verdwijnen. De Europese zonnepanelenindustrie is daarvan een voorbeeld: voordat beschermingsmaatregelen waren ingevoerd, waren veel producenten al verdwenen.

De WRR pleit daarom niet alleen voor Europees beleid dat innovatie en productiviteit stimuleert. Ook de handelsbalans met China moet worden aangepakt. De raad noemt diplomatiek overleg de voorkeur, waarbij China de binnenlandse consumptie zou moeten vergroten door onder meer hogere lonen en een sterkere munt. De kans dat Beijing daarvoor kiest, acht Klink echter beperkt.

Europa kan volgens het advies eerst zorgen voor meer wederkerigheid. Als Europese bedrijven in China Chinese onderdelen moeten inkopen, zouden vergelijkbare eisen ook aan Chinese ondernemingen in Europa kunnen worden gesteld. Daarnaast zouden ruimere importheffingen mogelijk zijn. De opbrengsten daarvan kunnen in een fonds worden gestort om Europese bedrijven te helpen die door Chinese tegenmaatregelen worden getroffen.

Als uiterste middel noemt de WRR een verzwakking van de euro. Daardoor zouden Chinese producten in Europa duurder worden en Europese exportgoederen goedkoper op de wereldmarkt. De maatregel kan echter inflatie aanjagen en internationale valutaconcurrentie uitlokken. Klink benadrukt daarom dat dit alleen in een uiterste situatie aan de orde zou moeten komen.

Volgens hem kijken Europese landen en bedrijven nog te veel naar hun toegang tot de Chinese markt. Daardoor reageerde de EU eerder terughoudend op Amerikaanse handelsmaatregelen tegen China. Achteraf had een gezamenlijke aanpak met de Verenigde Staten volgens Klink Europa sterker gemaakt. Hij vindt bovendien dat het hardere Amerikaanse China-beleid inhoudelijk een reëel probleem adresseerde, ondanks kritiek op de stijl van voormalig president Donald Trump.

Een grootschalige handelsoorlog moet worden voorkomen, maar Europa moet volgens Klink wel duidelijker zijn economische belangen verdedigen. China heeft Europa immers nodig als afzetmarkt. In Duitsland groeit het besef van de urgentie door banenverlies in de industrie. Nederland merkt daar vooralsnog minder van, waardoor het onderwerp volgens Klink minder prominent is in het politieke debat. Hij vindt dat bestuurders burgers moeten voorbereiden op de hogere prijzen en andere offers die bescherming van de Europese industrie kunnen vergen.