AI vraagt om herziening van expertiseontwikkeling

In dit artikel:

De snelle opkomst van ChatGPT heeft kunstmatige intelligentie in korte tijd van belofte tot dagelijkse realiteit gemaakt, met grote gevolgen voor werk en onderwijs. Volgens deze verkenning treft AI de arbeidsmarkt anders dan eerdere automatisering: niet alleen routinetaken verdwijnen, maar ook hooggeschoold kenniswerk komt onder druk te staan. De impact verschilt per type taak. Waar AI volledig betrouwbaar en te automatiseren werk kan overnemen, dreigen banen te verdwijnen in onder meer administratie, vertaalwerk, basisprogrammeren, klantenservice en instapfuncties in accountancy, recht, media en finance. Vooral mbo-opleidingen lijken kwetsbaar, omdat hun aansluiting op de arbeidsmarkt groot is maar daardoor ook sneller kan verouderen.

Bij veel beroepen vervangt AI de mens niet volledig, maar ondersteunt het werk dat daarna nog door mensen gecontroleerd moet worden. Dat kan taken toegankelijker maken voor minder ervaren werknemers, maar ook leiden tot afvlakking van vakmanschap als professionals te veel op AI vertrouwen. In werk waar context en oordeel centraal staan, hangt het effect sterk af van de gebruiker: beginners blijven vaak steken zodra ervaring nodig is, terwijl experts AI juist kunnen inzetten om hun productiviteit te vergroten zonder kwaliteitsverlies. Het artikel waarschuwt bovendien dat AI de klassieke leerroute via juniorfuncties ondermijnt, waardoor expertise moeilijker wordt opgebouwd.

Voor het onderwijs betekent dit dat AI niet alleen moet worden gebruikt om sneller of efficiënter te werken, maar vooral om leren te versterken. Dat vraagt om doordacht ontwerp: gepersonaliseerde feedback, oefenomgevingen, stapsgewijze begeleiding en soms juist tijdelijke AI-vrije fases om kritisch denken en vakkennis te ontwikkelen. Tegelijk moeten opleidingen en werkgevers sneller inspelen op baanverandering, met omscholing richting sectoren als zorg, techniek en onderwijs. De auteurs pleiten ten slotte voor betere monitoring van arbeidsmarkteffecten, meer onderzoek naar leren met en zonder AI en nauwere samenwerking tussen wetenschap, beleid en onderwijs om de arbeidsmarkt toekomstbestendig te houden.