Groep landen onder leiding van Nederland wil sneller stoppen met olie en gas

In dit artikel:

Meer dan vijftig landen komen deze week bijeen in Santa Marta (Colombia) voor een aparte conferentie over het uitfaseren van olie, kolen en gas. De bijeenkomst, geïnitieerd door Colombia en Nederland, begint vrijdag en loopt door tot woensdag. Het is geen officiële VN‑klimattop maar een door gelijkgestemde landen georganiseerd platform om te bespreken hoe een geleidelijke stop op fossiele brandstoffen in de praktijk kan beginnen.

Achtergrond is dat internationale klimaattoppen vaak kritiek krijgen omdat harde afspraken over fossiele brandstoffen uitblijven; toch stond in de slottekst van de klimaattop in Dubai (2023) voor het eerst dat de wereld “van fossiele brandstoffen zal afstappen”. Vorig jaar in Brazilië ondertekenden meer dan tachtig landen een voorstel voor zo’n geleidelijke afbouw, en Santa Marta moet daarop voortbouwen.

Deelnemers zijn zowel grote consumenten als producenten van fossiele brandstoffen, waaronder de Europese Unie, het Verenigd Koninkrijk, Turkije, Nigeria, Australië en Brazilië; samen vertegenwoordigen zij ongeveer een derde van de wereldwijde vraag en een vijfde van de productie. Opvallend afwezig zijn China, Rusland, Saoedi‑Arabië en de Golfstaten. Lobbyisten van de fossiele industrie werden geweerd; de organisatoren nodigen vooral ngo’s, wetenschappers en inheemse gemeenschappen uit.

De oorlog in Iran en de daaruit ontstane energiecrisis hebben volgens experts de urgentie vergroot: de energievoorziening is zowel klimaattechnisch schadelijk als geopolitiek kwetsbaar. Dat vergroot het draagvlak om schone energie niet alleen vanuit milieuoverwegingen, maar ook strategisch te stimuleren. Tegelijk bestaan risico’s dat arme landen, door schulden en gebrek aan investeringen, terugvallen op kolen.

De conferentie heeft geen verwachting van een onmiddellijk bindend verdrag, maar wordt gezien als mogelijk politiek kantelpunt. Deelnemers hopen een coalitie te smeden die de vraag naar fossielen vermindert, economische ongelijkheid en ontwikkelingsbehoeften adresseert, en uiteindelijk kan leiden naar internationale afspraken of een verdrag vergelijkbaar met het non‑proliferatie‑model voor kernwapens. Nederlandse betrokkenheid bleef ondanks binnenlandse prioriteiten prominent; ook de Nederlandse klimaatminister ziet de top als belangrijk signaal.