BlackRock gaat steeds kortzichtiger met zijn macht om

In dit artikel:

Actiegroep Fossielvrij NL startte eind vorig jaar een campagne die Nederlandse pensioenfondsen oproept de banden met BlackRock te verbreken. Pensioenfondsen PFZW en PME hebben daarop deel van hun vermogen teruggehaald, terwijl twee recente bijdragen in ESB vanuit de academische hoek het stemgedrag van BlackRock bij milieu- en sociale voorstellen kritisch analyseerden. Die kritiek richt zich vooral op BlackRock Nederland en de reactie van country manager Monique Donders.

Donders benadrukt dat de fiduciaire plicht van een vermogensbeheerder is om in het belang van de klant te handelen, wat BlackRock invult als lange-termijn financiële waardecreatie. Niet-financiële thema’s — klimaat, arbeidsomstandigheden, maatschappelijke stabiliteit — zijn volgens haar alleen relevant als ze “financieel materieel” worden voor rendement. Kritische stemmen zien hierin een te enge definitie van klantbelang: klanten zijn ook burgers, werknemers en mensen die afhankelijk zijn van een leefbare samenleving. De veranderde Amerikaanse politieke context, waarin ESG-beleid vaker tot rechtszaken leidt, lijkt grenzen te stellen aan wat grote Amerikaanse vermogensbeheerders nog durven meewegen.

Het stemgedrag illustreert die draai: BlackRock steunde in 2024 nog maar circa 4% van milieu- en sociale aandeelhoudersvoorstellen, tegen ongeveer 40% in 2021. BlackRock verklaart de daling uit de kwaliteit van de voorstellen; critici betwisten dat politieke druk en een conservatievere koers geen rol spelen, temeer daar Nederlandse beheerders vaak wél in de meerderheid vóór zulke voorstellen stemmen en klimaatschade juist toeneemt.

BlackRock wijst erop dat klanten hun eigen stemrichtlijnen kunnen kiezen, maar die mogelijkheid geldt niet voor het gehele beheerd vermogen (3,6 biljoen van 7,6 biljoen) en veel particuliere beleggers volgen dit niet actief: zij stemmen in de praktijk mee met interne richtlijnen. De conclusie van de critici is dat grote Amerikaanse “universele eigenaren” een bijzondere verantwoordelijkheid hebben; wie klantbelang reduceert tot puur financiële metrics, loopt het risico het langetermijnbelang van klanten te ondermijnen, omdat maatschappelijke en ecologische risico’s uiteindelijk ook financieel doorwerken.