BlackRocks 'stewardship' is niet in het belang van Nederlandse pensioenfondsen

In dit artikel:

Monique Donders verdedigt in ESB BlackRocks stewardship als breed verankerd en gericht op financiële waardecreatie op de lange termijn. De auteurs van deze bijdrage betwisten dat beeld en laten zien dat BlackRocks praktijk vooral neerkomt op het steunen van bedrijfsmanagement, met weinig daadwerkelijke druk voor ambitieuzer klimaatbeleid — een patroon dat niet strookt met de belangen van Nederlandse pensioenfondsen die voor decennia beleggen.

Cijfers illustreren het probleem: van de 3.399 aandeelhoudersvoorstellen waarover BlackRock wereldwijd stemde, volgde het de aanbeveling van het management in 88 procent van de gevallen; bij klimaatvoorstellen was dat circa 98 procent. Hoewel BlackRock klanten opties biedt zoals Voting Choice en een Climate & Decarbonization Stewardship Program, zijn die instrumenten in schaal marginaal: in Q1 2026 gebruikte ongeveer 11 procent van het bij BlackRock ondergebracht vermogen Voting Choice en slechts 2 procent van het kapitaal valt onder het expliciete decarbonisatieprogramma. Voor het overgrote deel van het beheerd vermogen geldt dus het standaard “stem-met-management”-beleid.

Die praktijk heeft concrete invloed op de Nederlandse beurs. BlackRock is bij 14 van de 25 grootste Nederlandse beursfondsen de grootste aandeelhouder, waardoor zijn standaardstem vaak richtinggevend is. Dat zie je terug in concrete dossiers: BlackRock stemde in 2022–2024 tegen resoluties van Follow This en in 2025 tegen een door pensioenfondsen ingediende resolutie die de risico’s van Shells LNG-groeistrategie in relatie tot netto‑nul belichtte — ondanks dat BlackRock zegt klimaatbeslissingen te toetsen op financiële materialiteit.

De bijdrage koppelt zulke stempraktijken aan een bredere kortetermijnfocus in de financiële markten. Klimaatrisico’s voor olie- en gasbedrijven materialiseren volgens het IEA grotendeels pas decennia vooruit, met potentiële waardeverliezen van 25–60 procent; financiële markten handelen veel korter (de gemiddelde houdperiode van aandelen is sterk gedaald). Die mismatch — door Mark Carney omschreven als de “tragedy of the horizon” — leidt er empirisch toe dat bedrijven met kortzichtige aandeelhouders eerder lobbyen tegen klimaatbeleid. Ook speelt mee dat bijna de helft van BlackRocks aandelenvermogen in ETF’s zit, producten die BlackRock zelf als steeds meer gebruikt voor kortetermijnrendementen omschrijft, wat engagementcomplexiteit vergroot.

Politieke en regelgevende ontwikkelingen in de VS versterken de zorgen. Amerikaanse vermogensbeheerders trokken zich terug uit enkele klimaatinitiatieven, en BlackRock heeft aangegeven onder nieuwe SEC-richtlijnen minder actief engagement te voeren met circa 2.800 Amerikaanse bedrijven waarin het meer dan vijf procent bezit. Dat leidde ertoe dat grote Amerikaanse pensioenstelsels kijken naar alternatieven voor hun bij BlackRock ondergebracht vermogen. In Nederland heeft pensioenfonds PME al de samenwerking met BlackRock beëindigd.

De conclusie is dat BlackRocks huidige stewardship in praktijk zelden het langetermijnbelang van pensioenfondsen dient, maar eerder de status quo bij bestuurders bevestigt. Nederlandse pensioenfondsen doen er volgens de auteurs goed aan eigenaarsschap en stemrechten actief terug te halen: door Europees beheer van vermogen te versterken, minder afhankelijk te worden van Amerikaanse beheerders en zo strategische autonomie voor beslissingen over klimaat, industrie en lange termijninvesteringen te herstellen. De redactie vermeldt dat BlackRock voorafgaand aan publicatie is geraadpleegd en een reactie heeft gegeven.