'Boekhouden op de vierkante centimeter' over begroting ergert economen

In dit artikel:

Het kabinet-Jetten zegt in het coalitieakkoord te willen investeren in de economie op de lange termijn, maar kiest in de eerste begroting opnieuw voor maatregelen die de koopkracht op korte termijn moeten beschermen. Om voldoende steun in de Tweede Kamer te krijgen, wordt onder meer de verlaging van de brandstofaccijns met een jaar verlengd.

Economen noemen zulke maatregelen weinig effectief en zien liever investeringen die huishoudens structureel helpen, bijvoorbeeld bij het isoleren van woningen. Het kabinet rekent voor volgend jaar op een koopkrachtdaling van 0,1 procent, uitgaande van een inflatie van 2,7 procent. Volgens Rabobank-econoom Hugo Erken is die raming achterhaald door de aanhoudende oorlog in het Midden-Oosten en de hoge energieprijzen. Rabobank verwacht inmiddels 3,8 procent inflatie en een gemiddelde koopkrachtdaling van 0,8 procent. Hogere energiekosten werken volgens Erken door in voedselprijzen, industriële producten, lonen en diensten.

Erken en hoogleraar Arnoud Boot betwijfelen daarom of de overheid met tijdelijke compensatie grip kan krijgen op de koopkracht. Volgens Boot blijft de politiek steken in kortetermijnoplossingen, terwijl Nederland juist een bredere strategie nodig heeft om zich economisch weerbaar te maken tegen internationale onzekerheid. Hij mist een fundamenteel debat over onder meer de woningmarkt, stikstof, het milieu, de energievoorziening en defensie.

Een positief punt vindt Erken het plan om 3,3 miljard euro beschikbaar te stellen voor een nationale investeringsbank. Die moet zelfstandig leningen verstrekken en mogelijk investeren in jonge bedrijven, zodat ook privaat kapitaal wordt aangetrokken. Boot waarschuwt echter dat zonder duidelijke missie en prioriteiten ook dit geld verkeerd kan worden ingezet. Hij pleit ervoor dat de Algemene Beschouwingen beginnen met een debat over de langetermijnkoers, in plaats van met gedetailleerde begrotingscompromissen.