CO2-taks maakt gas en benzine vanaf 2028 duurder: 'Hulp nodig voor armsten'

In dit artikel:

Vanaf 2028 moeten leveranciers van benzine, diesel en aardgas binnen de EU betalen voor de CO2 die consumenten met verwarming en vervoer uitstoten. Dit zogenaamde ETS2-systeem dwingt elk jaar een kleinere hoeveelheid uitstootrechten af; wie niet verduurzamt, betaalt meer en zal die kosten doorberekenen aan huishoudens. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) waarschuwt dat dit vanaf 2028 tot “tientallen euro’s per maand” extra lasten voor gezinnen kan leiden en vooral armere huishoudens hard kan treffen.

De exacte prijs voor consumenten is onzeker omdat de markt de CO2-prijs bepaalt. Brussel wil de eerste jaren de prijs onder de €57 per ton houden; dat komt ruwweg neer op zo’n €0,10 per m3 aardgas en €0,14 per liter benzine. Die maatregel is tijdelijk: als de prijs vanaf 2030 oploopt kan een huishouden in een rijtjeswoning volgens het PBL bijvoorbeeld rond €20 per maand extra aan gas kwijt raken, en iemand die 13.000 km per jaar rijdt met een benzineauto ongeveer hetzelfde bedrag extra aan brandstof. Wie al elektrisch rijdt of verwarmt met een warmtepomp profiteert juist.

De ontwikkeling van de prijs hangt af van hoe snel wagens en gebouwen verduurzaamd worden: bij snelle versnelling blijven rechten ruim en blijft de prijs laag; bij trage vooruitgang ontstaat schaarste en stijgen de kosten. Politieke ingrepen kunnen dat later bijsturen, maar zijn geen zekerheid. ETS2 maakt deel uit van de Europese Green Deal en ligt politiek gevoelig; de invoering werd al met een jaar uitgesteld.

Het PBL benadrukt dat prijsprikkels alleen niet voldoende werken voor kwetsbare huishoudens. Huurders die afhankelijk zijn van huisbazen of gemeenten om van cv-ketel op warmtepomp over te stappen, hebben extra hulp nodig. Mogelijke mitigaties zijn: besteding van ETS2-opbrengsten aan een Sociaal Klimaatfonds (waaruit Nederland bijvoorbeeld ‘fixteams’ wil betalen die bewoners helpen verduurzamen), directe uitkeringen aan huishoudens vergelijkbaar met de klimaatbonus die in Duitsland/Österreich/ Zwitserland bestond, of heroverweging van bestaande hoge energiebelastingen in Nederland.

Ook budgettaire aspecten spelen mee: het kabinet gaat er nu van uit dat ETS2-opbrengsten bovenop bestaande accijnzen komen, en uitstel van het systeem veroorzaakte al een begrotingsgat van ruim €4 mrd voor 2027. Het PBL stelt bovendien een ‘prijscorridor’ voor: vaste minimum- en maximumprijzen om extreme prijsfluctuaties te voorkomen en zo huishoudens meer voorspelbaarheid te geven.