De bouw moet op een creatieve manier gesloopt worden

In dit artikel:

Het kabinet heeft Pauline van der Meer Mohr benoemd tot voorzitter van een nieuwe Productiviteitsraad. Die moet adviseren hoe Nederland meer kan produceren per gewerkt uur. De raad werkt daarbij samen met het Centraal Planbureau (CPB) en de Sociaal-Economische Raad (SER), waarin werkgevers en werknemers vertegenwoordigd zijn.

Productiviteitsgroei is belangrijk geweest voor de welvaart: sinds de jaren vijftig nam de consumptieruimte sterk toe, terwijl Nederlanders gemiddeld niet meer maar juist minder uren gingen werken. Die ontwikkeling is de laatste jaren echter afgezwakt. Het CPB stelde eind vorig jaar dat het coalitieakkoord van D66, CDA en VVD de arbeidsproductiviteit nauwelijks zal beïnvloeden. Daarom krijgt de nieuwe raad een belangrijke, maar ingewikkelde opdracht. In rijke economieën loopt de productiviteitsgroei overal terug en bestaat onder economen geen consensus over de oorzaken.

Uit de recente Productiviteitsmonitor van CPB en CBS blijkt dat de arbeidsproductiviteit zowel in 2023 als in 2024 is gedaald. De bouw springt daarbij in het oog. In deze sector werken meer dan een half miljoen mensen en sinds 2017 is de productiviteitsgroei er vrijwel afwezig, terwijl de sector tegelijk meer woningen moet helpen realiseren.

Als mogelijke verklaringen worden trage technologische vernieuwing, beperkte standaardisering en investeringen, en een tekort aan ervaren personeel genoemd. Ook de toename van het aantal zelfstandigen speelt volgens CPB en CBS een rol: werknemers bij bouwbedrijven met meer dan 250 medewerkers zijn gemiddeld ongeveer twee keer zo productief als zelfstandigen zonder personeel. De auteur ziet ruimte voor efficiëntere, grotere bouwbedrijven die kleinere ondernemingen verdringen of overnemen. Zo zou de woningbouw kunnen groeien zonder evenredig meer arbeidskrachten in te zetten. Die aanpak legt hij ter beoordeling voor aan de Productiviteitsraad.