De broeikas | 'Aircohatend' Europa weet zich slecht te beschermen tegen hitte

In dit artikel:

Klimaatverslaggever Jeroen Kraan merkt in zijn wekelijkse column op dat Europa al vóór de zomer te maken kreeg met extreem hoge temperaturen: in Londen werd het 35°C en delen van Frankrijk en Spanje nog warmer. Zulke vroege hittegolven zijn nu uitzonderlijk, maar door klimaatverandering zullen ze vaker voorkomen en later zelfs nog verder oplopen. Bij een wereldwijde opwarming van ongeveer 3°C — de huidige voorspelling bij huidig beleid richting 2100 — verwacht Météo‑France in sommige Franse regio’s zomertemperaturen rond de 50°C.

Onderzoekers waarschuwen dat we niet op “onbekend terrein” opereren; nieuwe en steeds extremere hittegolven zijn voorspelbaar en al zichtbaar jaar na jaar. Twee adviesraden rapporteerden recent dat Nederland onvoldoende is voorbereid: de volksgezondheid wordt niet adequaat beschermd en beleid is “hapsnap en versnipperd”, aldus Karien Stronks, voorzitter van de Gezondheidsraad. Het Planbureau voor de Leefomgeving waarschuwt dat hitte in de toekomst kan leiden tot duizenden extra doden per jaar; nu al waren er tijdens de recordhitte van 2019 alleen in Nederland ongeveer vierhonderd extra sterfgevallen, en in heel Europa sterven jaarlijks tienduizenden mensen vroegtijdig door hitte.

Europa beschermt zijn bevolking relatief slechter tegen levensbedreigende hitte dan bijvoorbeeld de Verenigde Staten of Japan, concludeert datawetenschapper Hannah Ritchie: “Europa weet zichzelf slecht te beschermen tegen levensbedreigende hitte.” Een belangrijke reden is het lage gebruik van airconditioning in Europa vergeleken met die landen. Kraan benadrukt niet dat alle woningen gekoeld moeten worden, maar pleit voor gerichte aanpassingen: bomen en zonwering, modernere koelsystemen zoals verwarmingspompen met koelfunctie, en waar nodig airco’s — vooral in kwetsbare wijken, scholen en zorginstellingen, die volgens de Gezondheidsraad en de Wetenschappelijke Klimaatraad prioriteit moeten krijgen.

Een praktisch pluspunt is dat luchtkoeling vooral nodig is bij felle zonuren, precies wanneer in veel gebieden veel duurzame energie beschikbaar is. De discussie over airco’s krijgt ook binnen milieukringen meer draagvlak; Britse groene media pleiten inmiddels eveneens voor koeling in gebouwen met kwetsbare mensen. Tot slot brengt Kraan een culturele kanttekening met de documentaire The Tree of Authenticity van Sammy Baloji, die de link legt tussen koloniale geschiedenis en de huidige ecologische crisis.