De minister ziet het probleem van de postmarkt, maar nog niet de oplossing

In dit artikel:

Economen M.A. Haan en M.P. Schinkel stellen dat de Nederlandse brievenpostmarkt structureel moet worden hervormd. In het voorjaar van 2026 deden zij de Tweede Kamer een voorstel om de markt opnieuw open te stellen voor concurrentie via een regionaal concessiemodel. De minister van Economische Zaken en Klimaat reageerde daar na de zomer op met een routekaart voor de toekomst van de postmarkt, maar wijst een ingrijpende herordening af omdat die volgens haar te complex, onzeker en kostbaar is in een krimpende markt.

De minister erkent inmiddels wel de belangrijkste problemen. PostNL heeft een zeer sterke marktpositie, de kosten van de universele postdienst (UPD) zijn lastig te controleren en regionale postbedrijven kunnen zonder bescherming uit de markt worden gedrukt. Daarom wil zij de ACM strenger toezicht laten houden, staat zij open voor aanbesteding van maatschappelijk noodzakelijke poststromen en zet zij niet langer in op verdere versterking van PostNL.

Volgens Haan en Schinkel schiet haar beleid echter tekort. In de vijf leidende principes ontbreekt betaalbaarheid, terwijl PostNL de tarieven sterk heeft verhoogd. Zo kost bezorging binnen 24 uur sinds juli 2026 €3,95, tegenover €1,40 eerder en €4,25 bij DHL. Tegelijk wil de minister de UPD rendabel maken zonder subsidie. Daardoor kan de bezorging worden versoberd, bijvoorbeeld door ruimere bezorgtijden, het schrappen van zaterdagbezorging en een beperktere zomerdienstregeling, terwijl onduidelijk blijft welke post de overheid precies wil blijven waarborgen.

De minister verwacht dat brieven geleidelijk kunnen worden opgenomen in een bredere bezorgmarkt voor pakketten, folders en andere logistieke diensten. De auteurs betwijfelen echter of die markt vanzelf ontstaat. Zolang PostNL de landelijke brieveninfrastructuur beheert, blijven andere bezorgers daarvan afhankelijk en kan het bedrijf volgens hen toetreding vertragen of sturen. Toezicht, een winstplafond en samenwerking zijn daarom onvoldoende om de monopoliepositie te doorbreken.

Haan en Schinkel pleiten voor overheidsregie en voor het onderbrengen van de brieveninfrastructuur in publiek beheer. Daarmee zou de overheid de overgang naar een concurrerende markt kunnen sturen, de publieke dienstverlening kunnen bewaken en infrastructuur achter de hand kunnen houden. Zij vinden dat ook een krimpende of mogelijk verdwijnende markt maatschappelijk belang kan behouden en daarom eerst onderwerp moet zijn van een expliciet politiek debat.