De tractor als machtsmachine: zo zetten boeren al meer dan 50 jaar hun trekkers in bij protesten

In dit artikel:

Boeren gebruiken trekkers al tientallen jaren als middel om politieke druk uit te oefenen. Tijdens een protest in Doetinchem in 1974 reden landbouwers bijvoorbeeld met spandoeken door de stad. Sinds de stikstofcrisis van 2019 zijn landbouwvoertuigen opnieuw een vast onderdeel van demonstraties, vaak met leuzen als ‘No farmers, no food’.\n\nDe machines dienen niet alleen als zichtbaar symbool, maar kunnen ook toegangswegen blokkeren of bestuurders intimideren. In 1990 reden boeren tot bij de Ridderzaal op het Binnenhof. In 2019 werd bij een actie de ingang van het Groningse provinciehuis geforceerd. Ook worden aanhangers met aardappelen, uien of gras ingezet. In Brussel zijn bovendien meermaals mest en andere landbouwproducten op straat verspreid.\n\nVolgens Jacquelien van Stekelenburg, hoogleraar sociale verandering en conflict aan de Vrije Universiteit Amsterdam, krijgen dergelijke acties veel media-aandacht omdat ze vaak meerdere nieuwscriteria combineren: een grote opkomst, het opzoeken van de grenzen van de wet en soms geweld. Honderden trekkers op snelwegen of andere verboden locaties maken protesten daardoor extra opvallend.\n\nDe inzet van landbouwvoertuigen kwam geleidelijk op gang. In 1961 blokkeerden aanhangers van boerenleider Hendrik Koekoek nog met auto’s een weg bij Vaassen. De politie zette pantserwagens in, waarna de actie werd beëindigd. In de jaren daarna werden trekkers steeds vaker gebruikt, onder meer tegen het Europese beleid dat schaalvergroting in de landbouw stimuleerde.\n\nDe huidige protesten richten zich juist tegen maatregelen die schaalvergroting moeten afremmen, maar het actiemiddel bleef behouden. Van Stekelenburg koppelt dat aan de organisatiekracht van boeren via appgroepen. Die netwerken ontstonden mede na stalbezettingen door dierenactivisten en werden later gebruikt om snel protesten tegen stikstofbeleid te organiseren. Na eerdere acties tegen overheidsbeleid worden boeren opnieuw opgeroepen om met hun trekkers naar demonstraties te rijden. Nederland telt volgens het CBS ongeveer 300.000 trekkers.