Werken moet lonen, maar daar komt in de praktijk weinig van terecht

In dit artikel:

De Nederlandse poging om deeltijders te verleiden meer uren te gaan werken levert weinig op, concluderen arbeidsmarktdeskundigen in een gesprek met NU.nl. Het kabinet wil via fiscale aanpassingen werken financieel aantrekkelijker maken, maar deskundigen zeggen dat zulke prikkels waarschijnlijk maar beperkt effect hebben.

Hafid Ballafkih (lector arbeidsmarkt, Hogeschool van Amsterdam) wijst erop dat veel parttimers bewust kiezen voor minder uren vanwege mantelzorg, opvoeding of andere niet-betaalde taken. Olaf van Vliet (hoogleraar economie, Universiteit Leiden) vult aan dat de hoge arbeidsparticipatie in Nederland gepaard gaat met veel deeltijdwerk en dat slechts een relatief kleine groep daadwerkelijk meer uren wil of kan maken. Inkomensafhankelijke regelingen en toeslagen verminderen bovendien de financiële baten van extra werken, waardoor belastingverlagingen niet automatisch tot veel meer werk leiden.

CBS-cijfers tonen dat Nederland Europees koploper blijft in deeltijd: van ongeveer 4 miljoen parttimers in 2015 naar 4,8 miljoen mensen in 2025 die minder dan 35 uur per week werken. Ton Wilthagen (hoogleraar arbeidsmarkt, Tilburg University) hekelt het gebrek aan een samenhangend arbeidsmarktplan; veel aanbevelingen uit rapporten zoals de commissie-Borstlap (2020) bleven grotendeels onuitgevoerd. Tegelijk wil het kabinet juist op sociale zekerheid besparen, met plannen rond AOW-leeftijd, WW en arbeidsongeschiktheid.

Samenvattend: fiscale knoppen zullen deels effect hebben, maar geen doorbraak veroorzaken zolang structurele keuzes, zorgverplichtingen en het bestaande stelsel van belastingen en toeslagen niet anders worden ingericht. De verwachting van de experts is dat deeltijdwerk de komende jaren eerder zal toenemen dan afnemen en dat het Nederlandse patroon van kortere werkweken voorlopig blijft bestaan.