Dividenduitkeringen in box 2 jagen inkomensongelijkheid aan

In dit artikel:

De inkomensongelijkheid in Nederland nam in 2023 sterk toe en bleef in 2024 hoger dan in voorgaande jaren. Daarmee kwam Nederland, dat internationaal lange tijd juist een lage ongelijkheid kende, tijdelijk boven het gemiddelde van de EU en de OESO uit. Dit blijkt uit de ontwikkeling van de Gini-coëfficiënt, een veelgebruikte maatstaf voor inkomensverschillen.

De stijging werd vooral veroorzaakt door uitzonderlijk hoge dividenduitkeringen in box 2. Dga’s en andere aanmerkelijkbelanghouders keerden in 2023 extra veel winst uit, vooruitlopend op een hoger box 2-tarief. Ook de beperking van excessief lenen bij de eigen bv stimuleerde dividenduitkeringen. Omdat deze inkomsten vooral terechtkwamen bij de hoogste inkomensgroepen, steeg de gemeten ongelijkheid. Bij andere inkomensbronnen waren zulke uitschieters niet zichtbaar.

Door nieuwe maatregelen die winstuitkeringen stimuleren, een tijdelijke verlaging van het hoge box 2-tarief en verdere beperkingen op excessief lenen kan de Gini-coëfficiënt de komende jaren opnieuw hoger uitvallen. Op langere termijn zal het effect waarschijnlijk afnemen, omdat het om tijdelijke fiscale gedragseffecten gaat. De cijfers laten daarmee ook zien dat de Gini-coëfficiënt gevoelig is voor incidentele uitkeringen: de maatstaf is bruikbaar voor langjarige en internationale vergelijkingen, maar kan op korte termijn een vertekend beeld geven. De tijdelijke uitschieters zijn wel daadwerkelijk zichtbaar in de inkomensverdeling.