Duitse scheepsvaart ploetert door lage Rijn, tegen hoge prijs: 'We hebben vier keer zoveel schepen nodig'

In dit artikel:

De Rijn kampt in Duitsland met uitzonderlijk laag water. Bij Duisburg-Ruhrort stond het peil op 1,37 meter, een nieuw laagterecord voor de haven. Omdat regen uitblijft, wordt verwacht dat het water deze week verder daalt tot onder 1,30 meter. De problemen kunnen volgens betrokkenen tot minstens september aanhouden.

Binnenvaartschepen kunnen daardoor veel minder vracht meenemen. Op de Nederrijn moeten grote schepen hun lading sterk beperken; volgens havenbedrijf Duisport zijn daardoor ongeveer 60 procent meer scheepsbewegingen nodig om dezelfde hoeveelheid goederen te vervoeren. Op het lastig bevaarbare traject tussen Bonn en Bingen, met een beruchte ondiepte bij Kaub, dreigt de scheepvaart binnenkort zelfs volledig stil te vallen.

De gevolgen zijn merkbaar in de hele Duitse industrie. Meer goederen worden in Duisburg overgeladen op treinen en vrachtwagens. De regering heeft daarom tijdelijk toegestaan dat vrachtwagens ook op zondag rijden. Voor bedrijven betekent de situatie hogere transportprijzen, extra planning en meer werk bij het laden en lossen.

Bij oliefabriek C. Thywissen in Neuss arriveert normaal ongeveer 90 procent van de zaden per schip. Nu zijn acht schepen nodig in plaats van twee. Een schip dat normaal circa 2.700 ton zou vervoeren, kon slechts ongeveer 670 ton laden. Ook kleinere schepen moeten met een beperkte hoeveelheid vertrekken, terwijl aan land extra vrachtwagens klaarstaan. Het bedrijf zegt de meerkosten voorlopig te dragen om klanten te blijven beleveren. Na de droogte van 2018 legde Thywissen bovendien extra voorraden aan in nieuwe silo’s.

Volgens Joachim Holstein van Duisport zijn veel ondernemingen beter voorbereid dan tijdens de vorige grote laagwatercrisis. Ze beschikken over grotere voorraden, alternatieve vervoersplannen en betere informatie over weers- en waterverwachtingen. In 2018 liep de schade voor de industrie langs de Rijn volgens de haven op tot ongeveer 200 miljoen euro. Toch is onzeker hoelang bedrijven hun productie en leveringen onder de huidige omstandigheden kunnen volhouden.

De laagwaterproblemen vergroten tegelijk de klimaatbelasting. Extra schepen, meer overslag en een groter aandeel wegtransport veroorzaken meer CO2-uitstoot. Daarom dringen de haven en de Duitse binnenvaartsector aan op investeringen om de rivier beter bevaarbaar te maken. Genoemd worden onder meer het verdiepen van de vaargeul, de bouw van schepen met minder diepgang, wateropvang en nieuwe kanalen en sluizen.

Vooral de aanpak van de ondiepte bij Kaub geldt als urgent. Plannen om dit knelpunt te verdiepen bestaan al sinds de jaren tachtig, maar de uitvoering is herhaaldelijk uitgesteld en staat nu voor ongeveer 2033 gepland. Een speciaal Duits fonds van 500 miljard euro voor infrastructuur en klimaatneutraliteit was tot dusver vooral gericht op spoor- en snelwegen. Na overleg heeft de verkeersminister toegezegd dat de binnenvaart vanaf 2027 eveneens aanspraak kan maken op geld uit het noodfonds.

Ondertussen proberen schippers operationeel te blijven. De 52 jaar oude rijnaak Josina raakte tijdens de reis naar Duisburg kort de rivierbodem en wordt in de haven gekeurd voor een nieuwe vergunning van twee jaar. Het schip kan voorlopig nog varen met relatief lichte machineonderdelen, maar verdere daling van het waterpeil maakt de omstandigheden steeds riskanter.