Effect AI op arbeidsmarkt is een politieke keuze

In dit artikel:

De opkomst van AI op de werkvloer roept niet alleen enthousiasme op, maar ook verzet. In de zomer van 2025 klaagde GVB-medewerker Henk de Vries op Facebook over een nieuw algoritme dat de roosters maakte en volgens hem tot onwerkbare diensten en slechtere arbeidsomstandigheden leidde. Zijn bericht raakte een snaar bij honderden collega’s. De auteur gebruikt dit voorbeeld om een bredere historische lijn te trekken met de luddieten, Engelse textielarbeiders uit het begin van de negentiende eeuw, die niet zozeer tegen machines waren als wel tegen verlies aan vakmanschap, lagere lonen en hogere werkdruk.

Volgens het artikel is technologie niet vanzelf neutraal of behulpzaam: AI kan werknemers ondersteunen, bijvoorbeeld als hulp bij klantbrieven of medische beeldanalyse, maar wordt in de praktijk vaak ingezet om meer controle, strakkere planning en hogere productiviteit af te dwingen. Nieuwe systemen dienen meestal de belangen van de ontwikkelaars en werkgevers, niet die van de mensen die ermee moeten werken. Daardoor verschuift het debat over AI van een technisch naar een politiek en machtsvraagstuk.

Vakbonden reageren daarom steeds minder alleen defensief, met eisen over transparantie, beperking van digitale surveillance en menselijke tussenkomst, en steeds meer offensief. Zij willen dat de winsten uit automatisering en AI ook ten goede komen aan werknemers en de samenleving, bijvoorbeeld via cao-afspraken, kortere werkweken, publieke investeringen en betere voorzieningen. De centrale boodschap: de vraag is niet alleen of AI banen kost, maar vooral wie de opbrengsten en de macht erover krijgt.