Extremer weer vraagt om snellere klimaataanpassing

In dit artikel:

Nederland beleefde in de zomer van 2026 voor het eerst code rood voor hitte. De zomer was volgens Copernicus uitzonderlijk warm in West-Europa en volgens het KNMI de warmste sinds het begin van de metingen in 1901. De langdurige droogte en toenemende verzilting laten zien dat extreem weer door klimaatverandering vaker voorkomt, terwijl de klimaatdoelen verder uit beeld raken.

De economische schade is breed: hitte leidt tot gezondheidsschade en een lagere arbeidsproductiviteit, terwijl droogte zorgt voor lagere oogsten, meer koelvraag, minder koelwater voor industrie en energiecentrales en hogere kosten voor binnenvaart en transport. Ook bosbranden veroorzaken schade. Een eerste raming van Triodos Bank wijst op een daling van ruim één procent van het Europese bbp, met gevolgen voor Nederland. Een mogelijke versterking van El Niño kan volgens de Wereld Meteorologische Organisatie tot februari 2027 extra extreem weer veroorzaken.

Het huidige Nederlandse waterbeheer blijkt onvoldoende bestand tegen langdurige droogte. Daarom zijn meer infiltratie en zoetwaterberging nodig, evenals maatregelen om het waterverbruik te beperken en schaars water doelmatig te verdelen. Droogte en verzilting bedreigen onder meer de bollenteelt en vergroten het risico op paalrot, waardoor grootschalig funderingsherstel nodig kan zijn. In steden kan extra groen de hitte verminderen en moeten werkzaamheden en economische activiteiten mogelijk anders worden ingericht.

Ook het overstromingsrisico neemt toe. Bij de zware overstromingen in Limburg in 2021 liep de schade op tot 400 à 500 miljoen euro. Betere waarschuwingen en voorbereiding kunnen veel schade voorkomen: maatregelen van huishoudens beperkten daar naar schatting circa dertig procent van de gebouwschade en veertig procent van de schade aan inboedel. Langs de Geul kunnen natuurmaatregelen, zoals herbebossing en natuurlijke graslanden die water vasthouden, de schade volgens een nieuw model met 38 procent verminderen.

Nederland moet daarom zowel traditionele bescherming, zoals dijken, als natuurlijke waterberging en klimaatbestendige woningbouw inzetten. De investeringen in het Hoogwaterbeschermings- en Deltaprogramma moeten worden versneld. Dat vraagt om scherpe keuzes in de ruimtelijke ordening over schaarse ruimte en middelen voor water, groen, woningen en economie; het extreme weer maakt die keuzes urgent.