'Geld kan zowel bindmiddel als splijtzwam zijn'

In dit artikel:

De Europese Centrale Bank (ECB) ontwikkelt nieuwe ontwerpen voor de eurobankbiljetten en laat het publiek via haar website een favoriet kiezen. Volgens Arjo Klamer, emeritus hoogleraar aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en medeauteur van een boek over geld, gaat de keuze verder dan esthetiek. Geld is niet alleen een rekeneenheid, ruilmiddel en betaalmiddel, maar heeft ook een sociale functie. Omdat vertrouwen binnen een gemeenschap de basis van geld vormt, kunnen bankbiljetten bijdragen aan een gedeelde Europese identiteit. De bruggen op de huidige biljetten waren met dat doel ontworpen.

Klamer betwijfelt echter of de nieuwe afbeeldingen voldoende herkenning en Europese verbondenheid oproepen. In tegenstelling tot de Verenigde Staten, waar nationale symbolen breed worden gedeeld, ontbreekt in Europa nog een vergelijkbare culturele, politieke en economische eenheid. Dat vormt volgens hem ook een risico voor de euro. Verschillen tussen landen, bijvoorbeeld over begrotingsdiscipline, en de groei van populisme kunnen de munt onder druk zetten. Crisissen zoals de coronapandemie en eerdere steundiscussies rond Portugal, Griekenland en Ierland lieten zien hoe verschillend landen reageren en deden vragen rijzen over de gezamenlijke inzet voor de euro. Eurobonds kunnen de verantwoordelijkheid juist verder delen en samenwerking versterken, maar de munt kan ook verdeeldheid vergroten.

Hoewel contant geld, zeker in Nederland, nog maar een klein deel van de economie uitmaakt, blijft de euro als gemeenschappelijke munt een verbindend middel. Het gebruik van dezelfde munt in bijvoorbeeld Nederland en Italië maakt reizen, betalen en vergelijken eenvoudiger en benadrukt de onderlinge verbondenheid.