Hoe je bankrekening steeds meer geld uit je portemonnee haalt
In dit artikel:
Kosten voor een betaalrekening in Nederland stijgen al jaren en sinds begin 2025 nog eens fors: banken voerden prijsverhogingen door variërend van ongeveer 7,8 procent (Rabobank) tot zo’n 25 procent (ASN Bank). Tegelijk maakten banken de afgelopen jaren grote winsten, wat discussie oproept over de rechtvaardiging van de hogere tarieven voor klanten.
In de afgelopen dertig jaar verdwenen veel bankfilialen en werden betaalproducten steeds meer gedigitaliseerd, maar dat heeft niet geleid tot lagere kosten voor consumenten. Deskundigen wijzen op twee tegengestelde ontwikkelingen. Enerzijds is het betalingsverkeer complexer en duurder geworden: veiligheid, fraude- en witwascontroles en toezicht vergen intensieve investeringen in personeel, IT-systemen en voortdurende monitoring. Volgens onderzoekers zoals Tom Loonen worden veel controles nog handmatig uitgevoerd en zijn die procedures kostbaar, vooral na eerdere witwasschandalen en boetes. Anderzijds zijn klassieke inkomstenbronnen voor banken gekrompen: geld “vasthouden” bij overboekingen levert geen rentevoordeel meer op en er zijn meer alternatieven voor valutawissel en andere provisies.
Critici zoals voormalig hoogleraar Kees Cools benadrukken dat banken nog steeds veel verdienen aan het geld dat klanten rentesloos op betaalrekeningen aanhouden. De Nederlandse Bank-cijfers tonen dat particuliere betaalrekeningen gezamenlijk rond de 109 miljard euro bevatten; bij een gemiddelde saldo van ruim 6.000 euro per rekening en een uitleenrendement van ongeveer 5–6 procent zou dat banken jaarlijks enkele miljarden aan rente-inkomsten opleveren. Volgens Cools zouden die opbrengsten voldoende moeten zijn om de kosten van het betalingsverkeer te dekken, temeer omdat banken structureel hoge winsten uitkeren aan aandeelhouders.
Banken en belangenorganisaties wijzen er echter op dat veel traditionele verdienmodellen verdwenen zijn en dat de huidige kostenstijgingen samenhangen met strengere regelgeving, modernisering van infrastructuur en hogere operationele lasten. Berend Jan Beugel van Betaalvereniging Nederland stelt dat sommige vaste klantbijdragen zelfs niet kostendekkend zouden zijn.
Een extra begrenzende factor voor klanten is de drempel om van bank te wisselen: betaalrelaties zitten verweven met salarisbetaling, automatische incasso’s en vaste lasten, waardoor consumenten zelden overstappen ondanks dat er nieuwe, vaak goedkopere banken bestaan. Die beperkte concurrentie maakt het voor banken relatief gemakkelijk prijsverhogingen door te voeren zonder groots verlies van klanten.
Kort samengevat: hogere bankkosten voor consumenten zijn deels te verklaren door strengere controles en moderniseringskosten, maar de combinatie van aanzienlijke rente-inkomsten, hoge winstuitkeringen en geringe overstapbereidheid roept vragen op over de proportionaliteit en transparantie van die prijsstijgingen.