Is de Noordzee geschikt voor datacenters? Dit zijn de voor- en nadelen

In dit artikel:

Energiemaatschappij Vattenfall werkt samen met de Amsterdamse startup Project Enki — dat een partnerschap heeft met elektrificatie- en automatiseringsbedrijf ABB — aan een plan om datacenters op zee te plaatsen die draaien op overtollige windenergie. Het idee speelt in op twee uitdagingen tegelijk: de groeiende vraag naar rekenkracht voor AI en de druk op het stroomnet wanneer veel windenergie beschikbaar is. De datacenters zouden bijvoorbeeld gekoeld kunnen worden met zeewater en profiteren van ruimte vlakbij offshore-windparken.

Tegelijkertijd roept het voorstel sterke bezwaren op vanuit natuurbeschermingshoek. Ewout van Galen, directeur van Stichting De Noordzee, zegt: "Als je het aan mij vraagt vanuit natuurperspectief: dit moet je niet doen." Hij waarschuwt dat de Noordzee al een van de drukste zeeën ter wereld is, dat grote vissen en sommige vogelpopulaties onder druk staan en dat er veel plasticvervuiling is. Mogelijke milieueffecten van drijvende datacenters zijn lokale opwarming van zeewater (thermische vervuiling), onderwatergeluid en het wegzuigen van plankton en vislarven.

Vattenfall-woordvoerder Robert Portier benadrukt dat de milieu- en natuuraspecten onderzocht moeten worden en dat alle belangen samen moeten worden gebracht. Project Enki zegt over de technische kant: "De kennis hebben we in huis, maar er is nog geen datacenter online", aldus woordvoerder Youp Overtoom — het concept is dus nog experimenteel.

Daarnaast waarschuwt de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV, 2024) voor risico’s voor de scheepvaart: door toename van platforms en windparken is er minder ruimte om te manoeuvreren, terwijl grote schepen al bij vrij harde wind problemen kunnen krijgen. Als het plan in Nederlandse wateren doorgaat, is een uitgebreide milieueffectrapportage vereist die maanden tot jaren kan duren. De realisatie blijft daarmee onzeker en raakt aan politieke keuzes over prioriteiten in de energietransitie.