Gasconflict knijpt keel voedselketen dicht: tekort aan cruciale kunstmest

In dit artikel:

De afsluiting van de Straat van Hormuz door Iran tijdens de Iranoorlog zorgt niet alleen voor onrust op de oliemarkt; ook bevoorrading van andere cruciale grondstoffen loopt ernstig gevaar. Ruim 30 procent van de wereldwijd verhandelde voorraden die via die zeestraat gaan, omvat ingrediënten voor kunstmest (zoals ammoniak, fosfor en zwavel) en voorraden helium. Door de ontregeling zijn prijzen en aanvoer al flink verstoord: de ureumprijs is sinds het begin van het conflict met ongeveer 50% gestegen, en vervoer van ammoniak en fosfor ondervindt hinder.

Voor landbouw is dit bijzonder zorgelijk: april en mei zijn het belangrijkste moment voor het uitrijden van kunstmest. Tekorten of hoge prijzen nu kunnen de oogstresultaten en voedselzekerheid maanden later raken. Nederlandse en Europese boeren hebben door hun grotere financiële slagkracht vaak al voorraden ingekocht, maar kleinere landbouwers in ontwikkelingslanden lopen veel meer risico. Consumenten zullen de gevolgen pas later merken — gewassen moeten groeien en verwerkt worden — zodat supermarktprijzen waarschijnlijk over zes tot negen maanden sterker kunnen stijgen.

Helium, grotendeels een bijproduct van gaswinning (waar Qatar een belangrijke producent van is), dreigt eveneens schaars te worden doordat Qatarese productie stilviel door bombardementen. Helium is essentieel voor medische koeling in MRI-scanners en voor fabricage van microchips; tekorten kunnen dus ook zorg en industrie raken, zoals al bleek tijdens eerdere chipcrises die autofabrieken in gevaar brachten. Hoewel diplomatieke gesprekken over veilige doorvaart mogelijk enige verlichting kunnen bieden, zal herstel van productie en handel naar oude niveaus tijd kosten.