Kans op wateroverlast hoger in kwetsbare buurten

In dit artikel:

Klimaatverandering leidt in Nederland tot meer extreme neerslag, maar de gevolgen daarvan zijn niet gelijk verdeeld. Vooral laaggelegen, sterk verharde en sociaal kwetsbare buurten lopen risico op wateroverlast. Bewoners hebben daar vaak minder financiële mogelijkheden om schade te voorkomen of op te vangen; ongeveer een derde van de huishoudens kan de financiële gevolgen van een overstroming niet dragen.

De hoosbui in Enschede van juli 2024 illustreert dit. Vooral de vooroorlogse buurt Pathmos werd zwaar getroffen: tientallen woningen werden onbewoonbaar en de schade liep in de miljoenen. De lage ligging, oude woningen en verouderde riolering vergrootten het risico. Ook Stadsveld en het Janninkscomplex werden getroffen. Deze buurten hebben gemiddeld een lagere sociaal-economische status.

Een landelijke vergelijking van het aantal woningen dat bij zware regenval kan overstromen met de sociaal-economische status (SES) van buurten bevestigt dat patroon. Lage SES en een hoge kans op wateroverlast vallen vaak ruimtelijk samen, onder meer in Enschede en Groot-Amsterdam. Landelijk woont 12,8 procent van de bevolking in buurten met zowel een lage of zeer lage SES als een hoge overstromingskans. Als buurten met een gemiddelde SES worden meegerekend, gaat het om 29,6 procent. Meer dan de helft van de buurten met een lage of zeer lage SES heeft een grote kans op wateroverlast; bij hoge-SES-buurten is dat ongeveer een kwart.

De onderzoekers pleiten ervoor risicokaarten en SES-gegevens structureel te combineren bij klimaatadaptatie. Gemeenten kunnen maatregelen zoals groene daken, het afkoppelen van regenwater, vergroening van tuinen en Operatie Steenbreek zo gerichter inzetten. Hoewel sociale kwetsbaarheid inmiddels in beleid wordt erkend, leidt die nog onvoldoende tot concrete prioriteiten voor buurten waar risico en kwetsbaarheid samenkomen.