Laat baten terugvloeien naar woningcorporaties voor snellere verduurzaming

In dit artikel:

Woningcorporaties moeten de komende jaren zowel veel nieuwe woningen bouwen als hun bestaande sociale huurwoningen verduurzamen. Volgens ramingen uit januari 2026 komen zij voor hun totale investeringsopgave tot 2035 ongeveer 19 miljard euro tekort op een benodigd bedrag van 115 miljard euro. Daardoor dreigt verduurzaming onder druk te komen staan. Corporaties betalen de renovaties grotendeels zelf, terwijl de belangrijkste opbrengsten – lagere energielasten, meer comfort en gezondheidswinst – vooral bij huurders terechtkomen.

Onderzoek naar ongeveer twee miljoen bewoners en renovaties uit de periode 2012-2021 laat zien dat isolatie en ventilatie het gasverbruik gemiddeld met 22 procent verlagen. Dat is aanzienlijk minder dan de 43 procent die bouwfysische modellen voorspellen. Bij huishoudens met lage inkomens is de besparing gemiddeld 16 procent. Zij gebruikten vóór de renovatie al weinig energie omdat zij zich een warm huis niet konden veroorloven. Na isolatie zetten zij de verwarming vaker hoger: een reboundeffect dat hun comfort verbetert, maar de energiebesparing beperkt.

De renovaties leveren daardoor meer op dan alleen een lagere energierekening. Vooral mensen met lage inkomens ervaren meer comfort; bij hen vormt comfort ongeveer een vijfde van de totale baten. Ook verbeteren isolatie en ventilatie het binnenklimaat door kou, vocht en schimmel terug te dringen. Het gebruik van allergiemedicatie daalde na renovaties met 2 procent. Bij kinderen nam het voorschrijven van medicatie tegen luchtwegaandoeningen met 4 procent af, terwijl het gebruik van astmamedicatie vijf jaar later 7 procent lager lag. Voor gezinnen met twee kinderen kunnen de totale baten over dertig jaar oplopen tot een netto contante waarde van circa 15.200 euro.

De onderzoekers concluderen dat gerichte verduurzaming van kwetsbare huishoudens en gezinnen met kinderen veel welzijn oplevert, ook als de CO2- en energiebesparing er niet het grootst is. Omdat corporaties de maatschappelijke baten niet volledig kunnen terugverdienen via de huur, pleiten zij voor financiële bijdragen van onder meer gemeenten, zorgverzekeraars, gezondheidsfondsen en de Rijksoverheid. Ook gezamenlijke fondsen en doorberekening van een deel van de kosten via de huur of een energieprestatievergoeding worden genoemd. Een in juni 2026 gestart project van vijf gemeenten en TNO onderzoekt al of zorgprofessionals bewoners rechtstreeks kunnen doorverwijzen naar energiehulp en woningverbetering.