Lager ouderschapsverlof kan verschillen tussen vader en moeder vergroten

In dit artikel:

Het kabinet wilde het maximumdagloon voor uitkeringen met 20 procent verlagen. Hoewel de maatregel vooral bedoeld was voor werkloosheids- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, zou ook de vergoeding voor betaald ouderschapsverlof erdoor dalen. Na kritiek van vakbonden en de Tweede Kamer trok het kabinet het plan voorlopig in. De discussie draait mede om de vraag of een lagere uitkering vaders ervan weerhoudt verlof op te nemen.

Betaald ouderschapsverlof biedt ouders in het eerste levensjaar van hun kind maximaal negen weken verlof tegen 70 procent van het dagloon, tot een wettelijk maximum. Onderzoekers koppelden CBS-gegevens aan UWV-registraties van ouders die tussen augustus 2022 en december 2023 een kind kregen. Zij onderzochten onder meer inkomen, contracturen, opleiding, sector en het gebruik van verlof.

In 2023 nam 53 procent van de werkende vaders met een pasgeboren kind betaald ouderschapsverlof op, tegenover 71 procent van de moeders. Een verlaging van het maximumdagloon zou vaders waarschijnlijk sterker raken, omdat zij vaker boven die grens verdienen. Hun beslissing blijkt bovendien gevoeliger voor de hoogte van de uitkering: vaders met een inkomen boven het maximumdagloon nemen duidelijk minder vaak verlof op dan vaders met een laag inkomen. Bij moeders is dat verschil veel kleiner. Ook nemen vaders vaker verlof op wanneer hun werkgever de uitkering aanvult tot 100 procent van het loon. In enquêtes noemen zij inkomensverlies bovendien vaker als reden om geen verlof op te nemen; moeders wijzen vaker op werkdruk, organisatiecultuur en mogelijke loopbaangevolgen.

De onderzoekers vergeleken verlofgebruikers met vergelijkbare ouders die geen verlof opnamen. Vooral verlof door vaders lijkt de verdeling van werk en zorg gelijker te maken. Drie jaar na de geboorte werken vaders die verlof opnamen gemiddeld ongeveer 25 minuten per week minder en verdienen zij 81 euro bruto per maand minder. Hun partners verdienen gemiddeld 62 euro per maand meer en leveren bijna één procentpunt minder bij aan het huishoudinkomen. Ook enquêtegegevens en ervaringen van werkgevers wijzen op een langduriger evenwichtige taakverdeling, al kunnen bestaande verschillen tussen gezinnen de resultaten deels verklaren.

Bij moeders leidt verlofgebruik twee jaar na de geboorte tot een iets hogere arbeidsparticipatie, maar zij werken daarna vaker in een kleinere deeltijdbaan. Daardoor stijgt hun totale aantal gewerkte uren of brutoloon per saldo niet. De onderzoekers concluderen dat een lagere uitkering waarschijnlijk vooral het verlofgebruik van vaders vermindert, terwijl juist vaderverlof kan bijdragen aan een gelijkere verdeling van zorg en betere arbeidsmarktkansen voor moeders. Zij noemen een hogere vergoeding, werkgeversaanvullingen of een aparte dagloonsystematiek voor ouderschapsverlof als mogelijke alternatieven.