Man werkt nauwelijks minder als vrouw meer werkt

In dit artikel:

Nederlandse vrouwen zijn tussen 2011 en 2022 duidelijk meer gaan werken: gemiddeld steeg het aantal gewerkte uren van 533 naar 621 per jaar. Bij mannen was de groei veel kleiner, van 831 naar 855 uur, vooral doordat oudere mannen langer actief bleven. Vooral vrouwen met kinderen maakten meer uren. Daardoor nam het arbeidsvolume van vrouwen ongeveer 300 miljoen uur sterker toe dan dat van mannen.

Onderzoekers gebruikten CBS-microdata om te bepalen of mannen hun werk verminderden wanneer hun partner meer ging werken. Volledige substitutie — de ene partner begint met werken terwijl de andere stopt — komt jaarlijks voor bij 7.000 tot 8.000 huishoudens. Na correctie voor toevallige samenloop blijkt dit effect echter beperkt. Bij paren zonder kinderen vervangen mannen en vrouwen elkaar ongeveer even vaak; bij paren met kinderen verschuiven werktaken per saldo vooral van mannen naar vrouwen. Over 2011-2022 verklaart volledige substitutie naar schatting slechts 2,5 miljoen uur, ongeveer één procent van het verschil in arbeidsvolume.

Ook bij partners die allebei werken, blijkt aanvankelijk geen duidelijke taakruil: wanneer de ene partner meer uren maakt, doet de andere dat gemiddeld eveneens. Dat komt onder meer doordat gezinsgebeurtenissen, leeftijd en loopbaanfase beide partners beïnvloeden. Na correctie voor deze factoren resteert een zeer klein substitutie-effect. Als een vrouw 100 uur per jaar meer gaat werken, werkt haar partner gemiddeld slechts ongeveer drie kwartier minder. Ook dit verklaart circa één procent van de extra groei van het arbeidsvolume van vrouwen.

De stijging van de arbeidsparticipatie van vrouwen heeft de werkuren van mannen dus nauwelijks verdrongen. Mannen verminderen hun arbeidsduur vrijwel niet om zorgtaken over te nemen, waardoor de ontwikkeling wel de totale arbeidsparticipatie verhoogt, maar slechts beperkt bijdraagt aan een gelijkere verdeling van werk en zorg. Dit is relevant tegen de achtergrond van overheidsbeleid gericht op meer vrouwen aan het werk, onder meer via kinderopvang, verlof en fiscale stimulering.