Meer immaterieel kapitaal maakt bedrijfsinvesteringen minder rentegevoelig

In dit artikel:

Bedrijven in het eurogebied investeren sinds 2007 steeds minder in materiële activa en juist meer in immateriële activa, zoals software, databanken en onderzoek. Die investeringen zijn in vijftien jaar met ongeveer 85 procent toegenomen en vormen inmiddels de belangrijkste bron van investeringsgroei. De ontwikkeling past in een wereldwijde trend, al blijft Europa achter bij de Verenigde Staten wat betreft het aandeel innovatiegerichte investeringen.

Deze verschuiving verandert de financiering van bedrijven. Ondernemingen met relatief veel immateriële investeringen maken vaker gebruik van interne middelen en zijn minder afhankelijk van banken. Ook is de relatie tussen kredietgroei en investeringen sinds 2020 verzwakt. Op landniveau hangt een stijging van het aandeel immateriële investeringen met ongeveer één procent samen met een circa 0,5 procentpunt lagere groei van bankleningen twee jaar later.

Immateriële investeringen reageren bovendien minder sterk op renteveranderingen dan materiële investeringen. Na een monetaire verkrapping dalen materiële investeringen in de eerste vier kwartalen met ongeveer 2 procent, terwijl de daling bij immateriële investeringen veel kleiner en kortstondiger is. Dat komt onder meer doordat immateriële activa minder geschikt zijn als onderpand en sneller worden afgeschreven, waardoor renteveranderingen minder effect hebben op de financieringskosten.

De groeiende rol van immateriële activa kan de doorwerking van monetair beleid naar bedrijven verzwakken. Omdat een groter deel van de economie minder rentegevoelig is, zijn mogelijk grotere renteaanpassingen nodig om hetzelfde effect te bereiken. Een verdere ontwikkeling van Europese kapitaalmarkten kan dit deels opvangen, doordat bedrijven daar alternatieve financiering vinden en via aandelenwaarderingen en risicopremies toch gevoelig blijven voor monetair beleid.