Naar een weerbaarder Nederland

In dit artikel:

ESB betoogt dat weerbaarheid door de Russische inval in Oekraïne, spanningen met China en het Amerikaans protectionisme definitief een economisch beleidsvraagstuk is geworden. Het debat is volgens de auteur verschoven van de vraag óf Nederland en Europa weerbaarheidsbeleid moeten voeren naar hóe dat moet worden ingericht. In het dossier komen economen en beleidsmakers aan bod die de contouren van dat beleid proberen te schetsen.

De bijdrage benadrukt dat weerbaarheid meerdere lagen heeft. Op economisch vlak gaat het om een sterkere en strategischer ingerichte buitenlandse economische politiek, met meer aandacht voor kwetsbare sectoren, waardeketens en technologische afhankelijkheden. Daarbij wordt ook gekeken hoe openheid van markten juist als geopolitiek instrument kan worden ingezet. Voorbeelden zijn de afhankelijkheid van energie, betalingsverkeer en Amerikaanse AI- en cloudbedrijven.

Daarnaast is ook de samenleving zelf belangrijk. Volgens de auteurs draait weerbaarheid niet alleen om zelfredzaamheid, maar ook om samenredzaamheid, sociaal kapitaal en vertrouwen in professionals en netwerken. De zorg in de coronacrisis en de ervaring van Oekraïne laten zien dat lokale verbanden cruciaal zijn bij tegenslagen.

Tot slot komt de krijgsmacht aan bod: meer defensie-uitgaven zijn nodig voor afschrikking en opschaling, maar dat vraagt ook om een sterkere defensie-industrie, slimme aanbestedingen en investeringen in dual-use-technologie. De kernboodschap is dat weerbaarheid alleen duurzaam wordt als het onderwerp structureel wordt ingebed in beleid, instituties en informatievoorziening.