'Nederland kan rond 2000 ­productiever geweest zijn dan de VS'

In dit artikel:

De recente rel tussen economen over de Europese productiviteitsachterstand draait vooral om de vraag hoe je Europa en de Verenigde Staten eerlijk vergelijkt. Aanleiding is een grafiek uit het Draghi-rapport (2024), waarin te zien is dat Europese landen na de Tweede Wereldoorlog lang dichter bij het Amerikaanse productiviteitsniveau kwamen, maar dat de kloof sinds het midden van de jaren negentig weer groter lijkt te worden. Nobelprijswinnaars Paul Krugman en Philippe Aghion botsten daarover stevig, terwijl Robert Inklaar, hoogleraar in Groningen en medeontwikkelaar van de Penn World Database, uitlegt waar het meetprobleem zit.

Volgens Inklaar hangt de uitkomst sterk af van de methode: wie prijsverschillen jaarlijks corrigeert, krijgt een ander beeld dan wie één vast basisjaar gebruikt, zoals in Draghi’s rapport. Daardoor lijkt Europa in sommige berekeningen nauwelijks verder achterop te raken, terwijl andere statistieken juist een groeiende kloof laten zien. Krugman concludeerde uit de alternatieve cijfers dat Europa sinds 2000 niet verder is weggezakt, maar Aghion en collega’s vinden dat de achterstand wel degelijk groter is geworden. Inklaar benadrukt dat de data zelf geen simpele, eenduidige conclusie toelaten.

Wat volgens hem wél vaststaat, is dat de productiviteitsgroei in Europa sinds 2000 structureel lager ligt dan in de VS. Voor beleidsmakers is dat de kern van het probleem: niet zozeer het exacte niveauverschil op één moment, maar het feit dat Europa minder snel vooruitgaat. Inklaar waarschuwt bovendien dat internationale productiviteitsvergelijkingen altijd onzeker blijven, omdat prijs- en volumemetingen tussen landen moeilijk zijn en kleine meetfouten grote gevolgen kunnen hebben. De belangrijkste boodschap blijft daarom dat Europa, en Nederland in het bijzonder, dringend meer moet doen om de productiviteitsgroei op te voeren.