Nederlandse afkeer van airco's is ongegrond en schadelijk

In dit artikel:

Na een recente, uitzonderlijk zware hittegolf met volgens voorlopige schattingen ruim 900 extra sterfgevallen in Nederland en circa 20.000 doden in Europa, groeit de aandacht voor manieren om mensen tegen hitte te beschermen. Omdat klimaatverandering vaker extreme hitte veroorzaakt, betoogt de auteur dat airconditioning niet langer als ongewenste luxe moet worden behandeld.

Airco’s kunnen volgens het artikel vooral ouderen, zieken en andere kwetsbare groepen beschermen tegen uitdroging, oververhitting en hittestress. De auteur verwijst naar de Verenigde Staten, waar de brede verspreiding van airconditioning sinds de jaren zestig gepaard zou zijn gegaan met een sterke daling van het aantal hittedoden. Ook zouden gekoelde woningen de leerprestaties van scholieren en de productiviteit van werknemers op peil houden. Twee airco’s kosten volgens de aangehaalde cijfers ongeveer 3.500 euro.

De veelgehoorde kritiek op het energiegebruik wordt volgens de auteur overdreven. Moderne apparaten zijn efficiënter geworden en een airco verbruikt in Nederland gemiddeld ongeveer 80 kilowattuur per jaar, minder dan een wasmachine. Door de verduurzaming van de elektriciteitsproductie zou de jaarlijkse uitstoot bovendien lager liggen dan vaak wordt beweerd. Airco’s kunnen daarnaast als warmtepomp functioneren en in de winter het gasverbruik verminderen. Wel hangt de klimaatwinst af van het type apparaat, het gebruik en de herkomst van de stroom.

Ook de zorgen over overbelasting van het elektriciteitsnet zouden genuanceerd moeten worden. Tijdens hitte neemt de vraag naar koeling toe en kunnen transformatoren minder goed afkoelen, maar de totale piekbelasting ligt in de zomer doorgaans lager dan in de winter. Airco’s die draaien op zelf opgewekte zonnestroom kunnen bovendien helpen om pieken in de teruglevering te verminderen. De auteur erkent daarmee dat airco’s extra stroom vragen, maar acht een ontwrichtend effect op het net onwaarschijnlijk.

Airco’s warmen de buitenlucht en steden wel enigszins op. Volgens de aangehaalde Amsterdamse studie is het vaak genoemde effect van twee graden echter gebaseerd op een extreem scenario waarin ieder huishouden een airco heeft en waarin ook de algemene klimaatopwarming wordt meegerekend. Het specifieke airco-effect zou in het meest stedelijke deel van Amsterdam ongeveer 0,3 tot 1 graad bedragen. Groen, zonnepanelen en koele daken kunnen die opwarming deels of ruimschoots compenseren.

Daarom vindt de auteur het huidige beleid te afwijzend. Adviezen van onder meer Milieu Centraal en regionale energieloketten zetten zonwering, isolatie en andere passieve maatregelen voorop en presenteren airco als laatste redmiddel. Die maatregelen blijven nuttig, vooral bij nieuwbouw, maar koelen volgens het artikel minder effectief en kunnen duurder zijn. Airco’s worden bovendien uitgesloten van de ISDE-warmtepompsubsidie, omdat koeling als extra energiegebruik wordt gezien.

De conclusie is dat de maatschappelijke baten van airconditioning bij toenemende hittestress groter kunnen zijn dan de beperkte energie-, klimaat- en netwerkkosten. De auteur pleit niet voor airco als enige oplossing, maar voor een combinatie van passieve koeling, meer groen en gerichte inzet van airco’s in bijvoorbeeld woningen, verzorgingstehuizen en scholen.