Nieuwe Groningse AI-fabriek wordt minder krachtig dan gedacht door dure chips

In dit artikel:

De geplande AI-supercomputer in Groningen wordt waarschijnlijk kleiner dan aanvankelijk voorzien. De belangrijkste onderdelen, krachtige GPU’s, zijn sterk in prijs gestegen doordat chipproducenten de snel groeiende vraag vanuit commerciële datacenters nauwelijks kunnen volgen. Volgens ict-organisatie Surf zijn sommige componenten zelfs meer dan twee keer zo duur geworden.

Voor de Groningse AI-fabriek is in totaal 201 miljoen euro aan Nederlandse en Europese publieke middelen beschikbaar. Daarvan is 64 miljoen euro bestemd voor de supercomputer. Eerdere schattingen gingen uit van ongeveer 1.000 tot 2.000 GPU’s; in april werd ook een aantal van 1.800 genoemd. Cees Snoek, hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam en toezichthouder bij het project, heeft begrepen dat uiteindelijk mogelijk minder dan 1.000 chips kunnen worden geplaatst. Surf wil daarover nog geen definitieve uitspraken doen. In januari wordt bekend welk bedrijf de aanbesteding wint; daarna moeten de exacte omvang en specificaties duidelijker worden.

De fabriek maakt deel uit van een Europees programma met negentien geplande AI-faciliteiten. Universiteiten, ziekenhuizen en bedrijven moeten er toegang krijgen tot rekenkracht voor onder meer wetenschappelijk onderzoek, nieuwe materialen, eiwitonderzoek en toepassingen voor het midden- en kleinbedrijf. Daarmee wil Europa zijn afhankelijkheid van Amerikaanse en Chinese technologie verkleinen. Het Groningse expertisecentrum, gevestigd in een voormalige tabaksfabriek, moet dit jaar openen en gebruikers ondersteunen.

Ook de planning van de supercomputer is aangepast. Waar eerder werd gerekend op ingebruikname begin 2027, verwacht het kabinet nu oplevering aan het einde van dat jaar of aan het begin van 2028. De definitieve locatie moet in september bekend zijn. Gebruikers uit andere Europese landen kunnen de Groningse voorziening benutten; Nederlandse onderzoekers kunnen voor zeer omvangrijke opdrachten uitwijken naar faciliteiten elders in Europa.

Snoek noemt de komst van de fabriek positief, maar betwijfelt of de capaciteit voldoende zal zijn. Hij pleit voor een landelijke langetermijnaanpak, vooral om publieke instellingen met beperkte budgetten toegang tot AI-rekenkracht te geven. Het aangekondigde Nederlandse AI-rekenkrachtplan is er nog niet. Nederland doet niet mee aan het Europese programma voor veel grotere, deels publiek gefinancierde AI-gigafabrieken, maar staat wel open voor een volledig private variant.