NU+ | Toeslagenslachtoffer Bas (30) zit overspannen thuis na hulp van gemeente
In dit artikel:
Slachtoffers van het toeslagenschandaal kunnen bij hun gemeente aankloppen voor zogenoemde brede ondersteuning om hun leven weer op de rails te krijgen. In de praktijk botsen veel gedupeerden en gemeenten echter op vage regels, beperkte capaciteit en onduidelijke verwachtingen, waardoor hulp vaak gebrekkig of frustrerend verloopt.
Centraal in het artikel staat Bas (1996), een timmerman en vader van een eenjarig kind, die door het drama rond zijn moeder — zij werd slachtoffer van de toeslagenaffaire — levenslange gevolgen ervaart. Al in zijn jeugd speelden er ernstige problemen thuis, waaronder alcoholmisbruik en huiselijk geweld. In 2003 werd zijn moeder door de Belastingdienst gedwongen kinderopvangtoeslag terug te betalen, wat leidde tot langdurige schulden, spanningen en uiteindelijk periodes in jeugdinrichtingen en dakloosheid voor Bas. Als jonge volwassene startte hij een timmerbedrijf, maar dat liep uit op een grote schuld en hij belandde in een schuldsaneringstraject.
Toen zijn moeder in 2025 officieel als gedupeerde werd erkend, vroeg Bas vorig jaar hulp aan de gemeente Leeuwarden om zijn schulden kwijt te schelden en om psychosociale ondersteuning. De gemeente wees volledige kwijtschelding aanvankelijk af en bood onder meer een cursus budgetteren aan en twee van de vier benodigde traphekjes voor zijn kind. Communicatie rondom bezwaarprocedures verliep chaotisch en Bas kreeg het gevoel tegenover ambtenaren te staan in plaats van ernaast; pas na een lange strijd en bezwaar werden sommige schulden uiteindelijk kwijtgescholden. De gang van zaken maakte hem overspannen; hij kampt met PTSS en heeft behoefte aan meer uitgebreide therapie, waarvan de gemeente slechts gedeeltelijk de kosten wil vergoeden. "Ik voel best wat haat naar de gemeente", zegt Bas over zijn ervaringen.
Het individuele verhaal illustreert bredere knelpunten. Divosa meldt dat ongeveer een kwart van de gemeenten niet alle noodzakelijke hulp kan bieden vanwege gebrek aan capaciteit of expertise. De ruimte om maatwerk te leveren zorgt voor variatie in hulpaanbod, waardoor sommige gemeenten zich vooral richten op materiële compensatie in plaats van op structurele herstelbegeleiding. Ook jeugdombudsmannen waarschuwen dat kinderen van gedupeerden méér dan materiële hulp nodig hebben: zij verloren een zorgeloze jeugd en dragen vaak medeverantwoordelijkheid binnen het gezin.
De Nationale ombudsman concludeerde begin 2025 dat de hersteloperatie voor gedupeerden niet goed verloopt en pleit voor heldere kaders en betere gemeentelijke deskundigheid. Gemeenten zelf geven aan zich in te zetten om gedupeerden te helpen en bezwaarprocedures zoveel mogelijk te vermijden, maar in de uitvoering blijven lacunes bestaan. Het verhaal van Bas laat zien dat niet alleen financiële compensatie, maar ook consistente, empathische en professionele ondersteuning nodig is om vertrouwen te herstellen en mensen echt een nieuwe start te geven.