Onderzoekers verbijsterd: VS begint met ontmanteling oceaan-meetsysteem

In dit artikel:

Onderzoekers aan boord van het onderzoeksschip Neil Armstrong zijn verbolgen over een Amerikaans besluit om een deel van een internationaal oceaanmonitoringsprogramma te stoppen. Jan Dirk de Visser van NIOZ meldt vanaf het schip dat er wetenschappers uit meerdere landen meereizen, waaronder vijf Nederlanders die kosten sparen door schip en vaartocht te delen. Het schip vertrekt morgenochtend uit St. Johns (oost-Canada) richting Groenland en IJsland om daar instrumenten omhoog te takelen die normaliter periodiek worden onderhouden en opnieuw uitgezet.

De Amerikaanse maatregel houdt in dat meerdere verankerde meetapparaten uit het water worden gehaald en niet teruggezet. Ook Nederlandse apparatuur ligt op vijf plekken in de buurt van de Amerikaanse instrumenten en dreigt verloren te gaan. Die “verankeringen” meten onder meer watertemperatuur, zoutgehalte, de opname van broeikasgassen door de oceaan en parameters die belangrijk zijn voor visserij en weervoorspellingen. Normaal worden de sensoren uitgelezen, gerepareerd en weer in de diepte geplaatst; nu vervalt dat onderhoud en daarmee de continuïteit van cruciale tijdreeksen.

Het meest zorgwekkend voor de wetenschappers is het effect op de monitoring van de AMOC, de grootschalige golfstroom die sterk bepalend is voor het klimaat in West-Europa. NIOZ-onderzoeker Sjoerd Groeskamp waarschuwt dat een verzwakking of stilvallen van de AMOC het klimaat op het noordelijk halfrond veel sneller zou kunnen veranderen dan op basis van huidige modellen verwacht wordt. De onderzoekers vinden het ironisch dat er grote bedragen naar ruimteonderzoek gaan terwijl relatief weinig middelen worden vrijgemaakt voor het monitoren van een reëler en mogelijk acuter risico.

De onderzoekers hopen dat Europa het Amerikaanse vertrek deels kan opvangen: de Europese Commissie heeft recent het Ocean Eye-initiatief aangekondigd, maar dat programma heeft voorlopig minder geld en kan de doorlopende meetreeksen niet volledig vervangen. De oproep van de wetenschap is tweeledig: korte-termijnacties om zoveel mogelijk apparatuur in het water te houden, en een langetermijnoplossing voor stabielere financiering van oceaanonderzoek.