Oorlog in Midden-Oosten brengt voedselzekerheid in delen van wereld in gevaar

In dit artikel:

De oorlog in het Midden-Oosten bedreigt de wereldvoedselprijzen doordat de toevoer van kunstmest en energie verstoord raakt, waarschuwen VN‑organisaties en het Kiel Instituut voor de Wereldeconomie. Cruciaal is de Straat van Hormuz: veel gas- en mestproducten uit de Perzische Golf passeren daar. Als de zeestraat langer geblokkeerd blijft, groeit het wereldwijde tekort aan kunstmest en lopen prijzen verder op.

Kunstmestproductie is sterk afhankelijk van aardgas; landen rond de Golf beschikken over veel grondstof en zijn daarom belangrijke exporteurs. Normaliter gaat ruim een kwart van de wereldwijde export van kunstmest via de Straat van Hormuz, maar die doorvoer loopt nu vast. Tegelijk zorgen hogere energieprijzen er op andere plaatsen voor dat mestproductie duurder wordt. Rabobank‑onderzoeker Doriana Milenkova wijst erop dat kunstmest bijdraagt aan ongeveer de helft van de wereldwijde oogsten.

Tot nu toe zijn de wereldvoedselprijzen slechts licht gestegen (maartcijfers FAO), mede dankzij voorraden. Maar als boeren bij het zaaien minder of geen mest kunnen toepassen — door schaarste of kosten — zullen opbrengsten dalen en voedselprijzen alsnog stijgen. Het Wereldvoedselprogramma waarschuwt dat, bij voortzetting van het conflict tot halverwege het jaar en olie boven $100, tot 45 miljoen mensen extra acuut hongerig kunnen worden.

Er bestaan verschillende inschattingen van de omvang van de impact. Het Kiel Instituut rekent voor dat bij een jaarlange afsluiting de binnenlandse voedselprijzen in sommige landen fors kunnen oplopen: bijvoorbeeld ongeveer 30% in Zambia en meer dan 10% in delen van Zuid‑Azië zoals India en Pakistan. Rabobank legt meer de nadruk op energie als drijvende factor en verwacht dat het tekort aan kunstmest de prijsontwikkeling minder extra zal aanjagen. Beide partijen wijzen er wel op dat herstel geen direct effect heeft: zelfs na heropening kan handel maanden nodig hebben om op gang te komen.

Bloomberg meldde dat de VN toestemming zoekt voor een veilige doorgang in de Straat van Hormuz voor kunstmesttransporten, maar de status daarvan is onduidelijk. Voor veel landen in het mondiale Zuiden, die sterk afhankelijk zijn van import van energie en kunstmest, is de voedselzekerheid het meest kwetsbaar; Nederland en grote delen van Europa zullen naar verwachting minder direct worden getroffen.