Productiviteitsgroei vraagt om meer dan bedrijvendynamiek

In dit artikel:

De OESO waarschuwt in haar in 2026 verschenen rapport dat de bedrijvendynamiek in Nederland de afgelopen tien jaar sterk is verzwakt. Arbeid en kapitaal verschuiven minder vaak van minder productieve naar productievere bedrijven. Dat hangt samen met de vertraagde productiviteitsgroei: Nederland liep eerder voor op Duitsland en Frankrijk, maar lag in 2025 ongeveer op hetzelfde niveau en onder België en Denemarken.

Volgens de analyse heeft de combinatie van hoge productiviteitsniveaus en stijgende kosten ervoor gezorgd dat relatief weinig bedrijven verdwenen. Daardoor kregen nieuwkomers en productievere ondernemingen minder ruimte. Tegelijkertijd innoveren bedrijven moeilijker, wat de economische dynamiek verder afremt en een zichzelf versterkend patroon kan veroorzaken.

De auteur vindt de aandacht van de OESO voor reallocatie terecht, maar waarschuwt dat bedrijvendynamiek niet als de enige oorzaak of oplossing moet worden gezien. Hervormingen van bijvoorbeeld het faillissements- en ontslagrecht kunnen productiefactoren makkelijker laten bewegen, maar vormen vooral noodzakelijk onderhoud. Ook de verspreiding van bestaande technologie, kennis en betere werkmethoden is cruciaal, vooral bij bedrijven die achterblijven bij de productiviteitskoplopers.

Een effectieve productiviteitsagenda moet daarom ook inzetten op innovatie, scholing, management, organisatorische vernieuwing en betere toegang tot durfkapitaal. Daarnaast zijn goed functionerende arbeids-, kapitaal- en productmarkten nodig, zodat talent, kennis en investeringen nieuwe en groeiende bedrijven kunnen bereiken. Reallocatie en diffusie zijn volgens de analyse geen alternatieven, maar moeten elkaar versterken in samenhangend beleid.