Promotie: Ivo Beenakker

In dit artikel:

Het onderzoek beschrijft hoe samenwerking tussen meerdere partijen cruciaal is om de Nederlandse doelstelling van klimaatneutraliteit in 2050 (zoals vastgelegd in het Klimaatakkoord) te halen. Probleem is dat netbeheerders, gemeenten, bewoners, woningcorporaties en projectontwikkelaars uiteenlopende ambities en bereidheid tot investeren hebben, waardoor lokale en regionale plannen vaak stroef verlopen.

Op basis van drie lokale en regionale casestudies laat de auteur zien dat de netbeheerder een sleutelrol vervult: leiderschap van de netbeheerder bevordert relationele investeringen en kennisuitwisseling, en zijn technische voorstellen geven richting aan plannen voor het energienet. De effectiviteit daarvan hangt echter af van open delen van organisatorische en technologische kennis en van heldere informatie over investeringsmogelijkheden. Een gebiedsgerichte aanpak blijkt bovendien interne netwerken van betrokkenen te activeren en het delen van kennis en middelen te versterken.

Met een game-simulatie wordt aangetoond dat governance-regels samenwerking stimuleren en leiden tot betere afstemming tussen duurzame energieopwekking en ruimtelijke plannen. Dergelijke regels maken gezamenlijke realisatie van woningen, bedrijvigheid en duurzame energie praktisch haalbaarder, bijvoorbeeld via groepsaansluitingen.

Drie beleidsaanbevelingen volgen: 1) netbeheerders moeten actieve ondersteuning bieden door kennis, middelen en organisatiecapaciteit te delen; 2) er is meer voorlichting nodig over hoe belanghebbenden de energietransitie gezamenlijk kunnen organiseren; 3) traditionele marktregels voor toewijzing van netaansluitingen (volgordeprincipe) zouden vervangen moeten worden door governanceregels die aansluitingen prioriteren op basis van maatschappelijke meerwaarde, zodat gedecentraliseerde duurzame productie en consumptie mogelijk wordt.