Promotie: Lotte Swank

In dit artikel:

Een proefschrift onderzoekt hoe actief leren en sociaal leren maatschappelijke verandering beïnvloeden. Mensen kunnen een onbekend alternatief zelf uitproberen, maar letten ook op de keuzes en ervaringen van anderen. Vooral mensen met vergelijkbare voorkeuren leveren bruikbare informatie op: hun overstap naar een alternatief kan op succes wijzen, terwijl een terugkeer naar de oude situatie juist teleurstelling suggereert.

Volgens het theoretische model verspreiden nieuwe alternatieven zich daardoor vaak in een S-vorm: enkele pioniers beginnen, waarna anderen volgen en de invoering versnelt, om later weer af te remmen. Grote verschillen tussen mensen maken keuzes van anderen minder informatief. Verandering kan dan plotseling ontstaan door eigen experimenten, of helemaal uitblijven.

De onderzoeker toetst deze inzichten aan de internationale verspreiding van het homohuwelijk. Nadat Nederland het in 2001 als eerste land legaliseerde, namen andere landen het voorbeeld over. De kans op legalisering blijkt groter wanneer buurlanden dat recent deden en de wet niet terugdraaiden. Niet alleen de aantrekkelijkheid van een alternatief, maar ook van wie mensen leren, bepaalt dus maatschappelijke verandering.