Stijging schatkistbankieren drukt staatsschuld

In dit artikel:

Publieke instellingen hadden eind 2025 ruim 112 miljard euro op rekeningen bij de Nederlandse schatkist staan. Bij schatkistbankieren bewaren onder meer overheidsdiensten, scholen, sociale fondsen en gemeenten hun overtollige middelen bij het Rijk. Het tegoed is de afgelopen tien jaar sterk gegroeid, zowel door meer vrijwillige deelnemers als door hogere reserves bij sociale fondsen. Bij die fondsen waren de premie-inkomsten hoger dan de uitkeringen; in totaal stond er in 2025 62,7 miljard euro van de drie sociale fondsen bij de schatkist.

De tegoeden verlagen de financieringsbehoefte van het ministerie van Financiën op de geld- en kapitaalmarkt. Daardoor valt de staatsschuld lager uit en is de EMU-schuld volgens de auteurs ongeveer tien procentpunt lager dan zonder deze tegoeden. Een verschuiving van geld tussen deelnemers en de schatkist beïnvloedt het EMU-saldo niet, omdat het geld binnen de collectieve sector blijft. Pas wanneer deelnemers het geld uitgeven, verlaat het die sector en heeft dat gevolgen voor het EMU-saldo en de EMU-schuld.

De grote tegoeden brengen echter ook een financieringsrisico met zich mee. Als instellingen op grote schaal geld opnemen, moet het Rijk dit opnieuw op de markt lenen. Dat kan de staatsschuld en rentelasten snel verhogen. Een economische neergang kan bijvoorbeeld leiden tot meer WW-uitkeringen en daardoor tot een forse daling van de reserves van UWV. Ook het Depositogarantiefonds vormt een mogelijk risico: het bevat circa vijf miljard euro aan bankpremies en moet bij een bankfaillissement spaarders uitbetalen, waardoor middelen de collectieve sector verlaten.

Een plotselinge, omvangrijke uitstroom wordt onwaarschijnlijk geacht, mede doordat uitgaven binnen begrotingskaders moeten passen. Toch adviseren de auteurs het ministerie van Financiën om de omvang en mogelijke schommelingen van schatkisttegoeden nadrukkelijk mee te nemen in het risicobeheer. Schatkistbankieren blijft voordelig door goedkoper kasbeheer, minder risico voor deelnemers en een lagere EMU-schuld, maar kan bij onverwachte opnames tot acute extra financieringsbehoefte leiden.