Straat van Hormuz weer open, maar schepenfile niet zomaar opgelost

In dit artikel:

Na de ondertekening van een intentieverklaring tussen de VS en Iran gaat de Straat van Hormuz voorzichtig weer open, maar volledige normalisatie van het scheepvaartverkeer kan nog maanden duren. Vandaag voeren drie volgeladen Saoedische tankers door de zeestraat — de eerste grote ladingen uit Saoedi-Arabië sinds het begin van de oorlog. Iran heeft volgens de overeenkomst toegezegd de komende twee maanden geen tol te heffen en zeemijnen uit de vaarweg te verwijderen; Teheran zegt dat het binnen ongeveer dertig dagen weer volledig scheepvaartverkeer verwacht.

Experts waarschuwen echter voor een trage terugkeer naar het oude niveau. Voor de oorlog passeerden dagelijks rond de 100–130 schepen; momenteel ligt het verkeer op ongeveer 20 procent daarvan (recent registreerde tellingen rond 25 schepen per dag). In de Perzische Golf liggen nog circa vijfhonderd schepen te wachten. Omdat eerst volle schepen moeten doorvaren en daarna lege schepen terug moeten keren om nieuwe ladingen te halen — en omdat veel vaartuigen de afgelopen maanden elders zijn ingezet — zal het handelsnetwerk niet snel op volle kracht zijn. Prognoses wijzen op mogelijk herstel tegen het einde van het jaar, mits er geen nieuwe incidenten optreden.

Een belangrijke rem op hervatting is de sterke stijging van verzekeringspremies: tarieven zijn fors opgelopen ( naar ongeveer dertig keer normale niveaus), waardoor doorvaart per keer rond 5 procent van de waarde van een schip kost. Voor een grote tanker van 100 miljoen dollar betekent dat een verzekeringspremie van ongeveer 5 miljoen dollar per passage, wat economische keuzes van rederijen beïnvloedt.

De situatie blijft politiek en militair kwetsbaar. Mogelijke aanvallen — ook door derde partijen zoals Israël — of het niet nakomen van afspraken door Iran kunnen het akkoord ondermijnen. Bovendien staat in de getekende intentieverklaring niks over eventuele tolheffingen na de twee maanden; als Iran later alsnog betaling zou gaan verlangen, kan dat precedentwerking geven voor andere smalle zeestraten en botsen met het beginsel van vrije doorgang onder het internationaal zeerecht.

Kortom: de Straat van Hormuz is weer begaanbaar, maar logistieke ophopingen, gerezen verzekeringskosten en politieke onzekerheid maken een snelle terugkeer naar het oude handelsniveau onwaarschijnlijk zonder verdere veiligheids- en politieke garanties.