Supermarkt is morgen niet peperduur door Iranoorlog, en overmorgen ook niet

In dit artikel:

Geopolitieke spanningen in de Straat van Hormuz — een vitale doorgang waardoor ruim 20% van de wereldolie stroomt — zorgen voor hogere olie- en brandstofkosten, maar Nederlandse supermarktprijzen blijven daar vooralsnog grotendeels van gevrijwaard. Rabobank-analist Sebastiaan Schreijen en retailhoogleraar Laurens Sloot leggen uit waarom de directe invloed op het winkelmandje beperkt is, en onder welke voorwaarden die toch kan doorwerken.

Consumenten merken niet meteen iets doordat veel tussenliggende stappen de prijsdoorberekening vertragen. Fabrikanten kopen energie, grondstoffen en verpakkingen vaak vooruit via jaarcontracten; supermarkten onderhandelen prijzen vooral aan het einde van het jaar. Bovendien hebben producenten voorraden en marges om tijdelijke kostenstijgingen op te vangen. Pas als contracten aflopen of verstoringen langdurig aanhouden, kunnen hogere kosten bij de consument terechtkomen — met een tijdsvertraging van enkele maanden tot langer.

Wel zijn er kwetsbare schakels: brandstof, kunstmest en verpakkingsmaterialen zijn nu al duurder. Omdat landen als Qatar en Saoedi‑Arabië veel kunstmest leveren en kunstmestprijzen sterk samenhangen met energieprijzen, kunnen problemen daar de landbouwkosten opvoeren. Sloot waarschuwt dat duurder kunstmest het aanbod kan verminderen en zo voedingsprijzen doet stijgen als het conflict maanden voortduurt — een ontwikkeling die inflatie opnieuw kan aanwakkeren.

Als effecten zich materialiseren, zullen eerst producten getroffen worden die veel verpakking, koeling of transport vragen: conserven, flessen, zuivel, vlees, fruit, groenten en koffie. Volgens Schreijen zijn veel geïmporteerde producten bovendien redelijk vervangbaar (bijvoorbeeld amandelen door cashewnoten), waardoor trade‑aanpassingen risico’s deels dempen. De lessen van de inval in Oekraïne hebben ook geleid tot minder afhankelijkheid en meer inzet op hernieuwbare energie, wat enige buffer biedt tegen prijsschokken.

Kortom: voorlopig geen directe “Irantoeslag” aan de kassa, maar als de verstoring lang aanhoudt en contracten vernieuwd worden terwijl energie- en grondstofprijzen hoog blijven, kunnen consumenten later dit jaar of volgend jaar hogere voedingsprijzen gaan zien.