NU+ | Vakbonden dreigen met acties, experts twijfelen aan massale stakingen

In dit artikel:

Drie vakbonden (FNV, CNV en VCP) stellen een ultimatum: als het kabinet niet stopt met geplande bezuinigingen op WW, WIA en AOW, willen zij vanaf 30 mei landelijke acties opzetten. De maatregelen waartegen zij zich verzetten – onder meer een snellere verhoging van de AOW-leeftijd, verkorting van de WW van twee naar één jaar en een lagere WIA-uitkering (70% in plaats van 75% van het oude loon) – maken deel uit van plannen van kabinet-Jetten om uitkeringen betaalbaar te houden en defensie-investeringen te financieren.

Experts verwachten echter geen massale stakingsbeweging. Hoogleraar arbeidsrecht Evert Verhulp en cao-deskundige Henk Strating merken dat politieke acties anders werken dan arbeidsconflicten: stakingen zijn vaak effectief wanneer ze direct druk op werkgevers uitoefenen, maar overheidsbeleid wordt uiteindelijk door de Tweede Kamer bepaald. Historisch bezien hebben grote politieke demonstraties zelden geleid tot het volledig terugdraaien van wetsvoorstellen, en daarom is de kans beperkt dat landelijke acties het kabinet dwingen de plannen helemaal te schrappen.

De actiebereidheid hangt volgens Verhulp af van de slagkracht van de vakbonden en de mate waarin achterban en publiek zich geraakt voelen. Strating stelt juist dat het weigeren van gesprek met het kabinet contraproductief kan zijn; politieke invloed bereik je volgens hem ook via dialoog en democratische besluitvorming. Hoewel uit onderzoeken blijkt dat acties werkgevers eerder tot betere aanbiedingen kunnen bewegen, blijven deskundigen sceptisch over de effectiviteit van staken tegen kabinetsbeleid.

Een mogelijke factor die in het voordeel van de vakbonden kan werken is dat het huidige kabinet een minderheidskabinet is en steun van oppositiepartijen nodig heeft om bezuinigingen door te voeren. Die politieke afhankelijkheid kan ruimte creëren om voorstellen te wijzigen of zelfs te laten vallen, maar of landelijke acties daartoe leiden is onduidelijk. Kortom: vakbonden zetten aan tot landelijke actie per 30 mei uit protest tegen sociale zekerheidsbezuinigingen; deskundigen betwijfelen echter of die acties genoeg invloed zullen hebben om het kabinetsplan te keren.