Verbind zorg en werk voor hogere productiviteit

In dit artikel:

De overheid heeft de Productiviteitsraad opgericht om slimmer werken, technologische innovatie en kunstmatige intelligentie te stimuleren. Volgens de auteurs ligt een belangrijke productiviteitswinst echter al binnen bereik: mensen na ziekte of een operatie sneller en duurzaam terugbrengen naar hun werk door zorg en werk beter te verbinden.

De urgentie neemt toe door de groei van artrose, vooral onder mensen in de werkzame leeftijd. Het aantal Nederlanders met artrose kan stijgen van 1,6 miljoen nu naar bijna 3 miljoen in 2050. Meer dan 837.000 mensen hebben momenteel knieartrose; jaarlijks komen er ruim 51.000 patiënten bij. De aandoening veroorzaakt pijn, beperkingen en langdurig ziekteverzuim, wat werkgevers jaarlijks tientallen miljoenen euro’s kost. Na een noodzakelijke knieprothese hervat nu slechts ongeveer 30 procent van de werkenden binnen een jaar het werk.

De auteurs stellen dat werkhervatting al vóór de operatie een expliciet behandeldoel moet zijn. Een arbeidsdeskundige kan samen met de patiënt de eisen van het werk vaststellen, waarna orthopeed, fysiotherapeut, bedrijfsarts en werkgever de revalidatie daarop afstemmen. Zo richt de behandeling zich niet alleen op bijvoorbeeld lopen en traplopen, maar ook op het hervatten van het eigen beroep. De voortgang kan na de operatie gezamenlijk worden gevolgd en bijgestuurd.

Het Nederlandse zorgpad BAAS, onderzocht bij 457 werkende patiënten, laat volgens de auteurs zien dat deze aanpak werkt. Patiënten waren gemiddeld een maand eerder volledig aan het werk; na een jaar was nog slechts 2 procent niet volledig hervat. Elke geïnvesteerde euro leverde werkgevers en maatschappij samen meer dan vijf euro op. Landelijke toepassing bij de ruim 15.000 knieprotheses die jaarlijks bij werkenden worden geplaatst, zou naar schatting honderdduizenden dagen eerdere werkhervatting en tientallen miljoenen euro’s baten opleveren.

Toch blijft deze aanpak vooral beperkt tot onderzoeksprojecten. Zorgverzekeraars en het Zorginstituut vergoeden begeleiding naar werk niet als reguliere zorg, terwijl arbodiensten en UWV vaak pas later in beeld komen. De auteurs roepen de ministeries van Volksgezondheid en Sociale Zaken op om gezamenlijk regie te nemen en het principe ‘Gezondheid in alle beleidsdomeinen’ toe te passen. Ook bij rugklachten, psychische aandoeningen en kanker is aangetoond dat een gecombineerde aanpak werkhervatting versnelt en maatschappelijk rendeert.