Verbod op Amerikaanse overname DigiD past in hardere koers tegen big tech

In dit artikel:

Staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie) verbood dinsdag de geplande overname van Solvinity door het Amerikaanse bedrijf Kyndryl. Solvinity beheert cruciale IT-infrastructuur voor de Nederlandse overheid, onder meer voor DigiD en de Berichtenbox, en volgens onderzoek van het Bureau Toetsing Investeringen (BTI) zou de overname een risico voor het publieke belang kunnen vormen.

Deskundigen prijzen de ingreep als een belangrijke stap richting meer digitale soevereiniteit. Reijer Passchier (Open Universiteit / Universiteit Leiden) noemt de beslissing positief omdat ze het bewustzijn vergroot over de grote afhankelijkheid van Amerikaanse technologiebedrijven. Haroon Sheikh (WRR) wijst op twee concrete gevaren: surveillance — mogelijk toegang van de Amerikaanse overheid tot gevoelige data — en disruptie — de dreiging dat infrastructuur kan worden uitgeschakeld als drukmiddel. Beide risico’s waren volgens hem relevant bij de beoogde transactie.

Tegelijk waarschuwen experts dat de afhankelijkheid van big tech niet afneemt. Veel overheidsdiensten migreren naar platforms van onder meer Microsoft; gemeenten en andere overheidsorganisaties lopen daardoor steeds vaker via Amerikaanse infrastructuur. Dat beperkt de keuzevrijheid van burgers en instellingen om op een alternatieve manier in te loggen of diensten af te nemen.

Kyndryl zegt teleurgesteld te zijn en stelt altijd te goeder trouw te hebben gehandeld. Solvinity meldt in gesprek te blijven met de overheid over de bescherming van kritische infrastructuur. Of de VS de Nederlandse beslissing accepteren, is onduidelijk; er waren signalen dat Washington niet blij was met eerdere tegenwerking, en Aerdts baseerde haar besluit expliciet op de uitkomsten van het BTI-onderzoek om de actie juridisch te onderbouwen.

De zaak past in een bredere trend waarin Nederland, en Europa, steeds vaker economische en nationale veiligheidsbelangen laten meewegen bij buitenlandse overnames. Eerder grepen Nederlandse autoriteiten ook in bij Nexperia en waren er al aandachtspunten rond KPN in 2013–2014. De overheid onderzoekt mogelijkheden om dergelijke uitsluitingsgronden sterker in de wet vast te leggen; de Europese Commissie werkt eveneens aan voorstellen later dit jaar.

Experts pleiten voor een fundamentele koerswijziging: minder gemakzucht tegenover de lobby van techbedrijven en meer strategische bescherming van democratische waarden en kritieke digitale infrastructuur. Zij hopen dat de Solvinity-zaak het begin is van een omslag richting strengere waarborgen voor digitale onafhankelijkheid.