VN-rapporteur: 'Niet nodig om vast te blijven houden aan olie en gas'
In dit artikel:
Elisa Morgera, VN‑rapporteur op klimaat- en mensenrechtengebied, is kort in Nederland voor lezingen en sprak vlak voor een internationale top in Colombia waar ruim vijftig landen bijeenkomen om te bespreken hoe ze af kunnen van olie, kolen en gas. Ze signaleert een tweedeling in de wereldpolitiek: veel landen ondervinden steeds zwaardere, soms catastrofale klimaateffecten, terwijl een tegenbeweging van landen en belangengroeperingen diplomatieke gesprekken saboteert en uitbreiding van fossiele brandstoffen nastreeft. Als voorbeeld noemt ze dat olielanden afgelopen zomer onderhandelingen over een wereldwijd plasticverdrag blokkeerden.
Geopolitieke spanningen bemoeilijken volgens Morgera klimaatbeleid omdat aandacht en middelen verschuiven naar veiligheid en defensie. Tegelijk maken die spanningen zichtbaar hoe kwetsbaar en duur de afhankelijkheid van olie en gas is, wat volgens haar juist een extra argument vormt om te versnellen richting schone energie — voor vrede, democratie en welzijn. Ze noemt de Colombia‑conferentie veelbelovend: een mogelijk aanvullend forum naast VN‑klimaattoppen waar moeilijke maar noodzakelijke discussies over het uitfaseren van fossielen wél gevoerd kunnen worden.
Morgera dringt erop aan dat landen dit decennium concrete stappen zetten. Naast brede maatschappelijke en politieke gesprekken pleit ze voor onmiddellijke maatregelen zoals het stoppen met gas‑affakkelen en het beëindigen van fracking, activiteiten die vaak onnodig zijn en veel schade veroorzaken. De recente prijsschokken op energiemarkten illustreren volgens haar de risico’s van afhankelijkheid van fossiele brandstoffen; ondertussen zijn hernieuwbare energiebronnen goedkoper, betrouwbaarder en beter beschikbaar geworden, mits de overgang goed wordt gepland.
Als rechtenjurist legt ze uit dat fossiele brandstoffen mensenrechten aantasten: klimaatverandering en vervuiling bedreigen recht op leven, gezondheid, voedsel en water. Staten hebben de plicht die rechten te beschermen — een boodschap versterkt door een uitspraak van het Internationaal Gerechtshof vorig jaar. Rechtzaken tegen overheden en bedrijven kunnen verduidelijken wat die verplichtingen betekenen, maar uiteindelijk zijn strikte wetgeving en duidelijke regels voor bedrijven volgens haar doorslaggevend om de fossiele industrie terug te dringen en desinformatie aan te pakken.