Voor de meeste starters verandert AI de arbeidsmarkt nog niet

In dit artikel:

Het toenemende gebruik van AI door Nederlandse bedrijven leidt niet automatisch tot een brede afname van startersbanen, maar wel tot verschuivingen voor bepaalde opleidingen. Dat blijkt uit een analyse van CBS-microdata over 2,2 miljoen afgestudeerden van mbo 4, hbo en wo tussen 2016 en 2024. De onderzoeker vergelijkt vooral cohorten die afstudeerden vóór en na de introductie van ChatGPT eind 2022, om te zien of recente lichtingen minder vaak terechtkomen in sectoren waar AI-adoptie sterk is gegroeid.

De uitkomst is gemengd. Meer dan de helft van de wo-afgestudeerden komt terecht in sectoren met sterke AI-groei, tegenover ongeveer een derde van de hbo’ers en een zesde van de mbo’ers. Vooral richtingen als finance en accounting, wiskunde en statistiek, ICT en recht zijn sterk verweven met zulke sectoren. Toch laten de meeste opleidingen geen duidelijke verandering zien in de werkgelegenheid. Waar wel effecten zichtbaar zijn, zijn die meestal negatief: vooral bij wo-masters daalde de kans op werk in AI-groeisectoren gemiddeld met 2,3 procentpunt.

Die daling zit vooral bij opleidingen in ICT, kunst en vormgeving, journalistiek, sociale wetenschappen, architectuur, management en administratie, en biologie. Tegelijkertijd betekent minder instroom in AI-gevoelige sectoren niet altijd dat afgestudeerden in het algemeen minder werk vinden. De totale werkgelegenheid daalt slechts licht, met name bij wo-masters, en vooral in bedrijfskundige richtingen zoals marketing en verkoop, management en finance. Voor mbo-gediplomeerden in diezelfde richtingen is juist een stijging zichtbaar.

De hoofdconclusie is dat de Nederlandse startersarbeidsmarkt sinds 2022 nog weinig breed is veranderd, maar dat er in enkele bedrijfskundige wo-richtingen wel vroege signalen zijn van mogelijke AI-effecten. Tegelijk waarschuwt de analyse dat ook andere factoren meespelen, zoals economische onzekerheid, thuiswerken, coronanazorg en sectorale regelgeving. AI lijkt dus vooral een verschuiving te veroorzaken in waar afgestudeerden terechtkomen, niet al een algemene ineenstorting van de vraag naar jonge werknemers.