Vrijstelling start- en scale-ups in box 3 vereist beter selectiecriterium

In dit artikel:

Het kabinet wil start‑ en scale‑ups onder voorwaarden vrijstellen van de nieuwe box‑3‑heffing, nadat de Kamer onlangs instemde met een gewijzigd stelsel voor belasting op spaargeld en beleggingen. Minister Heleen Herbert (EZK) stelt dat vrijstelling mogelijk moet zijn voor bedrijven die voldoen aan criteria van ‘innovativiteit en schaalbaarheid’. Die maatregel is bedoeld om te voorkomen dat belasting over papieren waardestijgingen van illiquide bezittingen — zoals aandelen in jonge bedrijven — investeringen ontmoedigt en investeerders dwingt aandelen te verkopen om belasting te betalen.

De voorgestelde selectie op basis van innovatie en schaalbaarheid is volgens de schrijver problematisch en kan tot willekeur leiden. Innovatie is niet per definitie maatschappelijk nuttig: iets kan technisch vernieuwend zijn voor een producent, maar weinig meerwaarde bieden voor gebruikers. Omgekeerd kunnen bruikbare verbeteringen van bestaande producten voor gebruikers heel waardevol zijn zonder dat een bedrijf die innovatie als zodanig ziet. Schaalbaarheid bevoordeelt vooral digitale businessmodellen die met technologie snel kunnen groeien zonder evenredige kostenstijging; veel maatschappelijke sectoren — denk aan zorg — kennen juist hoge implementatiekosten per locatie, waardoor opschalen lastig is.

Als alternatief pleit de auteur ervoor de vrijstelling te schrappen omdat de regeling weinig doelmatig en moeilijk uitvoerbaar lijkt en er al andere instrumenten bestaan (subsidies, octrooien, fiscale faciliteiten). Mocht het kabinet vasthouden aan een vrijstelling, dan verdient een ruimere, op maatschappelijke doelen gerichte definitie van innovatie de voorkeur (gezondheid, digitale autonomie, veiligheid, duurzaamheid). Ook wordt voorgesteld een beoordelingspanel samen te stellen met niet alleen investeerders maar ook diverse burgers om verantwoorde, maatschappelijke innovaties voor vrijstelling te identificeren.