VS schrapt Belarussische staatsbank en mestbedrijven van de sanctielijst

In dit artikel:

De VS hebben onlangs sancties opgeheven tegen meerdere Wit-Russische bedrijven, waaronder producenten van potas — een onmisbare grondstof voor kunstmest die cruciaal is voor gewasopbrengsten en wereldwijde voedselvoorziening. De maatregel betekent dat sommige Wit-Russische potasleveranciers weer internationaal zaken kunnen doen nadat ze eerder waren geblokkeerd vanwege de steun van Minsk aan Moskou.

Op de opgeheven zwarte lijst staat onder meer Belaruskali, ooit een van de grootste potasproducenten ter wereld. Ook kreeg de Wit-Russische staatsbank Belinvestbank opnieuw toestemming voor commerciële transacties met Amerikaanse partijen. Eerder, in december, versoepelden de VS al beperkte sancties voor drie potasbedrijven nadat Minsk politieke gevangenen had vrijgelaten.

De Europese Unie houdt de importverbod op Wit-Russische potas echter verder gehandhaafd. De EU-maatregelen zijn een reactie op mensenrechtenschendingen, de steun van Belarus aan de Russische oorlog tegen Oekraïne en hybride aanvallen op EU-lidstaten; daardoor profiteert de Europese markt voorlopig niet van de vrijgekomen exportcapaciteit.

De stap van Washington valt samen met een periode van sterk stijgende kunstmestprijzen. Dat wordt versterkt door spanningen en gevechten in het Midden-Oosten (onder meer tussen Iran, de VS en Israël) en door het feit dat ongeveer een derde van de zeetransporten van kunstmest via de Straat van Hormuz loopt — een corridor die Iran feitelijk heeft beperkt. Die schaarste komt op een slecht moment, omdat het lenteplantseizoen vraag naar meststoffen juist sterk doet toenemen.

Door de uiteenlopende westerse koers ontstaat onzekerheid over hoe de vrijgegeven Wit-Russische productie zal worden verdeeld. Hoewel de Amerikaanse versoepeling de wereldvoorraad kan helpen verlichten, blijven politieke bezwaren en EU-beperkingen bepalend voor waar die potas uiteindelijk terechtkomt.