Was statiegeld gaan heffen op kleine flesjes en blikjes misschien een slecht idee?

In dit artikel:

In 2025 werd 78 procent van de statiegeldflessen ingeleverd, slechts één procentpunt meer dan een jaar eerder. Bij blikjes steeg het aandeel van 83 naar 86 procent. Daarmee bleef uitvoerder Verpact opnieuw onder de wettelijke inzameldoelen. De Inspectie Leefomgeving en Transport heeft daarom lasten onder dwangsom opgelegd en dringt, net als de politiek, aan op meer inzamelpunten en mogelijk een hoger statiegeld.

De vraag is echter of verdere uitbreiding van het systeem de beste oplossing is. Sinds statiegeld op kleine flesjes en blikjes werd ingevoerd, zijn in steden nieuwe vormen van informele inzameling ontstaan. Mensen met een laag inkomen halen verpakkingen uit openbare afvalbakken om het statiegeld te innen. Dat levert sommigen extra inkomsten op, maar kan er ook toe leiden dat ander afval uit de bakken op straat terechtkomt.

De vermindering van zwerfafval biedt geen eenduidig beeld. Volgens metingen van Rijkswaterstaat zijn er sinds 2021 minder flesjes en blikjes op straat gevonden, maar is de totale hoeveelheid zwerfafval ongeveer gelijk gebleven. Tegelijkertijd worden verpakkingen ook buiten het statiegeldsysteem om verwerkt. Zo wordt volgens de aangehaalde cijfers 99 procent van het aluminium en 82 procent van het plastic hergebruikt of gerecycled, mede via gescheiden inzameling en het restafval.

Daarom rijst de vraag of consumenten, gemeenten en afvalbeheerders de nadelen van statiegeld moeten blijven dragen als recycling ook via andere routes plaatsvindt. Afschaffing zou wel inkomen kosten van mensen die verpakkingen inzamelen. Een alternatief voor die inkomsten ontbreekt nog.