Wat moet ik doen met mijn zonnepanelen? De Volkskrant geeft antwoord op de 8 belangrijkste vragen

In dit artikel:

Vanaf 1 januari stopt de salderingsregeling voor zonnepanelen. Huishoudens kunnen opgewekte stroom dan niet langer volledig wegstrepen tegen hun verbruik op een ander moment. Het financiële voordeel van zonnepanelen neemt daardoor af, maar panelen blijven volgens deskundigen wel degelijk besparingen opleveren.

De regeling was vooral gunstig omdat zonnepanelen in de zomer veel elektriciteit produceren, terwijl huishoudens in de winter juist meer stroom gebruiken. Het zomeroverschot kon worden verrekend met het winterverbruik. Door de sterke groei van zonne-energie ontstond echter een probleem: overdag is stroom in de zomer vaak zeer goedkoop of zelfs niets waard, terwijl elektriciteit in de winter doorgaans duurder is. Energieleveranciers brachten daarom de afgelopen jaren kosten voor teruglevering in rekening. Daardoor is een groot deel van het oorspronkelijke voordeel al verdwenen.

Tot het einde van dit jaar kunnen bezitters nog wel de energiebelasting en btw over gesaldeerde kilowatturen verrekenen. Dat voordeel, ongeveer 11 cent per kilowattuur, vervalt eveneens. Vanaf 1 januari krijgen zij voor teruggeleverde stroom een vaste vergoeding van naar schatting 1 tot 2 cent per kilowattuur. De terugleverkosten van energieleveranciers blijven bestaan, al worden die waarschijnlijk lager. De precieze hoogte verschilt per leverancier en hangt onder meer af van de hoeveelheid teruggeleverde elektriciteit.

Volgens Wijnand van Hooff van brancheorganisatie Holland Solar moet het effect van de wetswijziging niet worden overdreven. De grootste financiële voordelen van zonnepanelen lagen volgens hem al vóór de invoering van terugleverkosten. Zonnepanelen verwijderen is daarom geen logische stap. Belangrijker wordt het om de opgewekte stroom direct zelf te gebruiken. Daarmee hoeft minder elektriciteit tegen een hoger tarief van het net te worden gekocht.

Huishoudens kunnen bijvoorbeeld de wasmachine, droger, vaatwasser of airconditioning laten draaien wanneer de zon schijnt. Apparaten die voortdurend stroom gebruiken, zoals een koelkast en router, zorgen al automatisch voor ongeveer 30 procent eigen verbruik. Door apparaten bewust na elkaar overdag in te schakelen, kan daar volgens Milieu Centraal nog circa 5 procent bijkomen.

Wie nog zonnepanelen moet aanschaffen, kan een oost-westopstelling overwegen. De panelen leveren dan meer stroom in de ochtend en aan het einde van de middag, wanneer de prijzen vaak hoger liggen en het verbruik in huis meestal groter is. De totale opbrengst per dag kan lager zijn dan bij een zuidopstelling, maar de geproduceerde elektriciteit sluit beter aan op het moment waarop die wordt gebruikt.

Een thuisbatterij kan het aandeel zelf gebruikte zonnestroom verhogen van ongeveer 30 naar 60 à 70 procent. De accu slaat overdag een overschot op en levert dat later terug aan de woning. Toch raden deskundigen aan niet automatisch voor een batterij te kiezen. Simone Tresoor van Milieu Centraal vindt het verstandiger eerst een plan voor de verduurzaming van de woning te maken en daarna pas apparatuur aan te schaffen. Isolatie en een warmtepomp kunnen bijvoorbeeld een grotere en langduriger besparing opleveren. Een warmtepomp kan het eigen stroomgebruik eveneens verhogen en tegelijk aardgas voor verwarming vervangen.

Ook het slim aansturen van een laadpaal, warmtepomp, airconditioning en andere grote verbruikers kan helpen. Een zware driefasenaansluiting is daarvoor niet altijd noodzakelijk. Met zogenoemde load balancing kunnen apparaten automatisch op elkaar worden afgestemd. De warmtepomp kan tijdelijk minder hard werken wanneer iemand kookt en het laden van een auto kan worden uitgesteld tot er ’s nachts capaciteit beschikbaar is. Netbeheerders waarschuwen wel dat uitbreiding van een aansluiting door de drukte op het elektriciteitsnet lang kan duren. Voor aanpassingen aan een eenfase-installatie wordt een gecertificeerde installateur aanbevolen.

De beste oplossing verschilt per huishouden. Een gezin met een elektrische auto en warmtepomp heeft een ander verbruikspatroon dan iemand met alleen zonnepanelen. Een kleine accu kan nuttig zijn om stroom naar de avonduren te verschuiven of prijsverschillen bij een dynamisch contract te benutten. Volgens Holland Solar is een grote batterij meestal niet nodig: bij een jaarverbruik van circa 3.500 kilowattuur zou een capaciteit van ongeveer 2 tot 3,5 kilowattuur doorgaans volstaan. Veel systemen kunnen later worden uitgebreid.

Plug-inbatterijen zijn goedkoper en eenvoudig aan te sluiten, maar hebben beperkingen. Het laad- en terugleververmogen blijft vaak steken op 800 watt, terwijl apparaten als een inductiekookplaat of wasmachine meer verbruiken. Ook kunnen de energieverliezen groter zijn. Van Hooff waarschuwt bovendien voor overbelasting en brandgevaar wanneer meerdere exemplaren ondeskundig op één groep worden aangesloten. In dat geval moet een installateur worden ingeschakeld.

Of een gewone thuisbatterij zichzelf terugverdient, hangt af van aanschafprijs, gebruik, energiecontract en stroomprijzen. Holland Solar berekent dat zelf gebruikte zonnestroom met een batterij over de levensduur ongeveer 20 cent per kilowattuur kan kosten, tegenover gemiddeld 27 cent voor stroom van een leverancier. De financiële aantrekkelijkheid neemt toe naarmate batterijen goedkoper worden. Tegelijk waarschuwt Milieu Centraal dat de productie van accu’s milieubelastend is. Eerst het eigen verbruik verhogen en de woning gericht verduurzamen blijft daarom de belangrijkste strategie.