Wij bepalen of AI de kortere werkweek van Keynes realiseert

In dit artikel:

John Maynard Keynes voorspelde in 1930 dat technologische vooruitgang de werkweek van zijn kleinkinderen zou terugbrengen tot vijftien uur. Ruim een eeuw later lijkt kunstmatige intelligentie opnieuw die belofte van meer vrije tijd op te roepen, maar de auteur betoogt dat dit allesbehalve vanzelfsprekend is. AI kan wel taken overnemen die nu nog veel menselijk werk vragen, zoals programmeren, klantenservice en medische beoordeling, maar het is onzeker of die winst ook echt zichtbaar wordt in de economie als geheel. Volgens verschillende onderzoekers blijven productiviteitsstijgingen voorlopig beperkt door taken die niet te automatiseren zijn, door remmende instituties zoals ontslagbescherming en door het risico dat werknemers hun kennis minder gaan delen uit angst zichzelf vervangbaar te maken. Ook kan AI de arbeidsmarkt verstoren: sollicitaties worden eenvoudiger, maar daardoor moeilijker te beoordelen, en jonge werknemers kunnen minder kansen krijgen om via juniorfuncties ervaring op te bouwen. Er zijn al eerste signalen van lagere vraag naar werk in beroepen die sterk vatbaar zijn voor generatieve AI, al blijft het effect volgens andere data nog beperkt tot een aantal opleidingen. Uiteindelijk is volgens de auteur niet alleen technologie beslissend, maar vooral de politieke vraag wie profiteert van eventuele productiviteitswinsten. En zelfs als AI veel oplevert, betekent dat nog niet automatisch minder werken: Nederland kiest nu juist voor meer uren werken, terwijl Keynes al vermoedde dat mensen moeite zouden hebben om met meer vrije tijd om te gaan.