Woningdelen: de wil is er, maar niet overal komt het van de grond
In dit artikel:
Het kabinet en betrokken kennisinstellingen zien woningdelen en het splitsen van bestaande huizen als een relatief snelle manier om de krapte op de woningmarkt te verminderen. Gemeenten spelen daarbij de sleutelrol, maar lokale regels en zorgen zorgen ervoor dat de uitvoering sterk uiteenloopt tussen plaatsen.
Platform31 (adviseur Frank Wassenberg) stelt dat woningdelen in de praktijk nog weinig voeten in de aarde heeft, ondanks dat het coalitieakkoord aandacht belooft: verkamering mag alleen bij zwaarwegende redenen worden beperkt en splitsregels zouden eenvoudiger moeten worden. Platform31 berekende dat binnen het huidige sociale woningaanbod al ongeveer 60.000 corporatiewoningen geschikt zouden zijn om te delen, maar Aedes (de corporatiebranche) ziet dat die potentie nu lang niet wordt benut. Ook particuliere verhuurders ervaren veel remmende factoren.
De mismatch tussen woninggrootte en huishoudengrootte is een belangrijke oorzaak: Nederlanders hebben relatief veel leefruimte (gemiddeld ~53 m2 per persoon, CBS) terwijl het aantal eenpersoonshuishoudens in vijftig jaar is verdubbeld naar circa 3,4 miljoen. Vooral oudere stadswoningen met zolders en grotere kamers bieden kansen om omgebouwd te worden, maar dat vereist gemeentelijke toestemming en beleid. Vastgoedhoogleraar Piet Eichholtz benadrukt dat gemeenten kunnen besluiten hier ruimte voor te geven, maar vaak terughoudend zijn.
Praktische belemmeringen zitten vooral in gemeentelijk beleid: parkeernormen vormen de belangrijkste drempel omdat meerdere huishoudens in één woonhuis de vereiste parkeerplaatsen kunnen overschrijden. Ook angst voor geluidsoverlast en verlies van leefbaarheid speelt mee; Beverwijk koos onlangs juist voor aanscherping van regels uit die overwegingen. Natuur & Milieu signaleert dat gemeenten daardoor vaak vastklampen aan hun bestaande regels om risico’s te beperken.
Er is grote variatie tussen gemeenten. Nijmegen versoepelt al en werkt aan vergunningsvrij verhuren van drie kamers; Arnhem is voorzichtiger en wijst erop dat extra regels eerder zijn ingevoerd om malafide verhuur en overbewoning tegen te gaan, maar dat die regels delen ook moeilijker maken. De VNG noemt personeelstekort en prioriteit voor nieuwbouw als redenen waarom delen minder aandacht kreeg.
Ten slotte wijzen experts op de rol van het Rijk: regels rond huurtoeslag en de kostendelersnorm ontmoedigen delen voor huurders met bijstand of AOW omdat zij minder toeslag krijgen. Het kabinet onderzoekt versoepelingen van die norm en werkt aan een wetswijziging om hospitaverhuur (verhuur van kamers waarbij de verhuurder zelf woont) aantrekkelijker te maken.